Αρχείο

Archive for the ‘Opinion’ Category

Ολίγον από άνθρωποι

Μαΐου 5, 2015 Σχολιάστε
Με αφορμή ένα εξωφρενικό γεγονός, αυτό της δολοφονίας ενός τετράχρονου κοριτσιού, εμφανίστηκαν πάλι οι διάφοροι φελλοί -επώνυμοι και ανώνυμοι- με το κλασικό «θα καλοπεράσει στη φυλακή». 
Για μια ακόμη φορά αποδεικνύουμε πως έχουμε πάρει μερικά πράγματα στραβά. Πολύ στραβά. Είμαστε έτοιμοι να εκχωρήσουμε το δικαίωμα να κρίνουν το ζώο αυτό δολοφόνοι, βιαστές και άλλα μπουμπούκια. Θεωρούμε οτι ένας δολοφόνος ο οποίος αφαίρεσε τη ζωή ενός ενήλικα (που θα μπορούσε να είναι η μητέρα μας, η γυναίκα μας ή η αδελφή μας) έχει το δικαίωμα να σκοτώσει και αυτόν τον τύπο. Οι χρήστες- έμποροι ναρκωτικών που αύριο θα κρίνουν τον πατροκτόνο ήταν λιγότερο δολοφόνοι όταν σκόρπιζαν θάνατο για να γεμίσουν τις τσέπες τους;
Τιμούμε απόλυτα την λογική του «ολίγον». 
Ολίγον δολοφόνος εκείνος που σκότωσε έναν ενήλικα συγκριτικά με το «Τέρας». Ολίγον βιαστής, ολίγον δολοφόνος. Για την ακρίβεια υπάρχει καλύτερος και χειρότερος δολοφόνος, καλύτερος και χειρότερος βιαστής. 
Καταργήσαμε τις απόλυτες τιμές και κάναμε τις αξίες μας ανισώσεις. Λιγότερο τίμιος, περισσότερο κλέφτης, μικρότερος ψεύτης κλπ. 

Και επειδη βλέπουμε αρκετές αμερικανιές στη tv με φυλακές, όπου υπάρχουν καλοί και κακοί φυλακισμένοι, μιλάμε για κώδικα αξιών μεταξύ κρατουμένων. Υπάρχουν δηλαδή αξίες μεταξύ αυτών που σκοτώνουν κατά τη ληστεία, εκείνων που κάνουν εγκλήματα πάθους, των άλλων που σκοτώνουν μοιράζοντας ναρκωτικά σε παιδάκια. 

Μέχρι και πολιτικοί ένιωσαν την ανάγκη να το πουν, να προβλέψουν δηλαδή οτι ο πατέρας του τετράχρονου κοριτσιού δεν θα βγεί ζωντανός. Σαν να δίνουν το πρόσταγμα στους φυλακισμένους-δικαστές-κριτές να κάνουν το καθήκον τους. Αφού πιστεύουν πως αυτή θα αποτελούσε δίκαιη κατάληξη για τον δολοφόνο, γιατί δε φροντίζουν να τη λάβει; Γιατί αρκούνται απλώς στο να δικαιώνουν εκείνους που διακατεχόμενοι από αυτόν τον «ηθικό κώδικα» θα ξεκάνουν τον πατέρα του τετράχρονου κοριτσιού; Γιατί κρύβονται πίσω από καταδικασμένους εγκληματίες αντί να κάνουν οτιδήποτε χρειάζεται ώστε να λάβει οτι του αξίζει, αποτρέποντας ταυτοχρόνως και άλλα τέτοια εγκλήματα;
Πριν απο πολλά χρόνια κάποιος ρομαντικός έγραφε οτι η φυλάκιση είναι μέσο σοφρωνισμού και όχι τιμωρίας. Εμείς οι πιο «πολιτισμένοι» έχουμε παραδεχτεί οτι πρόκειται για αποθήκες τεράτων και πως όλοι βγαίνουν χειρότεροι απο όσο μπήκαν. Και παρόλα αυτά θέλουμε αυτοί να γίνουν οι τιμωροί που θα αναλάβουν αυτό το ζώο. 
Το κοινό θέλει αίμα στο κολοσσαίο, ή  για την ακρίβεια μέσα στην κολοσσιαία ηλιθιότητα του θέλει αίμα που θα ικανοποιήσει την αποστροφή που νιώθει. 
Πότε είπαμε οτι κατεβήκαμε από τα δέντρα ;;;;;
Τσανούσης Στάμος 

Advertisements
Κατηγορίες:Opinion

Παγκόσμια κρίση & Ελλάδα

Απρίλιος 22, 2015 Σχολιάστε

Πρόλογος
Παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση 2008· ή αλλιώς, πώς η παγκόσμια οικονομία είναι βασισμένη στο παιχνίδι «μουσική καρέκλα». Όμοιες καρέκλες, ο αριθμός των οποίων είναι κατά ένα μικρότερος από τον αριθμό των παικτών, παρατάσσονται σε σειρά, στραμμένες εναλλάξ προς την αριστερή και την δεξιά πλευρά της. Ένας αρπιστής, βοηθητικό πρόσωπο που δεν προσμετράται στους παίκτες, παίζει μουσική δίχως να τους βλέπει (εν ανάγκη, η μουσική συνοδεία δύναται να εκτελείται από διαφορετικό όργανο). Όσο η μουσική διαρκεί, οι παίκτες χορεύουν κυκλικά γύρω από τις καρέκλες. Ο μουσικός άξαφνα σταματά και τότε κάθε παίκτης προσπαθεί να καθίσει σε μία καρέκλα. Ανάλογα με την ηλικία και την ιδιότητα των παικτών, πριν την έναρξη του παιχνιδιού τίθενται διάφοροι περιορισμοί αναφορικά με το τί επιτρέπεται να πράξει καθένας προκειμένου να εξασφαλίσει το κάθισμα. Ο παίκτης που δεν πρόλαβε να καθίσει απομακρύνεται από το παιχνίδι.
Σε αντίθεση με την κρίση του 1929, όπου «φούσκα» ήταν οι τιμές των μετοχών, στην Αμερική του 2007 η φούσκα εκδηλώθηκε στις τιμές των ακινήτων[1]. Με τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων σε πολύ χαμηλό επίπεδο, η πλειοψηφία των Αμερικανών απέκτησε τη δυνατότητα αγοράς κατοικίας. Πως μπορούσε όμως ένας δανειολήπτης με περιορισμένο εισόδημα να αποπληρώσει τα δάνεια του; Η απάντηση είναι απλή: δεν μπορούσε. Λόγω όμως της αυξημένης ζήτησης, σε λίγους μήνες ξαναπουλούσε το ακίνητο, αποκομίζοντας μάλιστα και κέρδος.[2]
Τα στεγαστικά δάνεια προσφέρονταν με απίστευτη ευκολία και για την ακρίβεια, όχι από τις τράπεζες, αλλά από τους κτηματομεσίτες. Εκείνοι έφερναν σε επαφή τον πωλητή με τον αγοραστή. Εκείνοι ολοκλήρωναν την διαδικασία συμβολαίων, και το κυριότερο, εκείνοι αναλάμβαναν την έκδοση δανείου στο όνομα του αγοραστή. Για τις υπηρεσίες τους μάλιστα λάμβαναν αμοιβή- προμήθεια και από την τράπεζα που εξέδιδε το δάνειο. Οι κτηματομεσίτες είχαν λοιπόν κάθε λόγο να ικανοποιούνται οι αιτήσεις δανείων. Δεν είχαν όμως κανένα λόγο να ενδιαφέρονται αν τα δάνεια αυτά μπορούσαν να αποπληρωθούν. Ως αποτέλεσμα, τεράστια ποσά χορηγήθηκαν σε στεγαστικά, πλην όμως επισφαλή δάνεια. Τα επισφαλή αυτά δάνεια ονομάζονται «subprime»[3]. Για αρκετό καιρό το εν λόγω σύστημα απέδιδε. Εξαιτίας της αυξημένης ζήτησης, τα ακίνητα πωλούνταν σε όλο και υψηλότερες τιμές, και όλοι κέρδιζαν. Win-Win.
Οι πρώτοι που αντιλήφθηκαν πως η κατάσταση αυτή δε θα μπορούσε να συνεχιστεί επ’ άπειρον, ήταν οι ίδιες οι τράπεζες. Για το λόγο αυτό προσπάθησαν να ξεφορτωθούν τα επισφαλή δάνεια, τιτλοποιώντας τις απαιτήσεις τους και πουλώντας τις σε τρίτους. Πως έγινε αυτό πρακτικά; Οι τράπεζες που είχαν χορηγήσει επισφαλή στεγαστικά, τα συγκέντρωναν υπό την ομπρέλα ενός τίτλου, τον οποίο πουλούσαν σε τρίτους. Έπαιρναν παραδείγματος χάριν 100 επισφαλή δάνεια και πουλούσαν τις μελλοντικές εισπράξεις από αυτά σε κάποιον τρίτο. Εξαρχής ξεκαθάριζαν πως επρόκειτο για προϊόντα υψηλής απόδοσης, αλλά και υψηλού ρίσκου. Τα προϊόντα αυτά ονομάστηκαν «Collateralized Debt Obligations (CDOs)»[4]. Και μπορεί οι ονομαστικές αποδόσεις να ήταν υψηλές, όμως οι επενδυτές δεν είχαν φανταστεί σε πόσο σαθρές βάσεις θεμελίωναν τα μελλοντικά τους έσοδα.
Τα CDOs ήταν στην πραγματικότητα σκουπίδια, τα οποία διοχετεύτηκαν στην αγορά, σε επενδυτικές τράπεζες, ασφαλιστικά ταμεία, τράπεζες του εξωτερικού. Και ήταν πολλά. Τα χρεόγραφα που βασιζόταν σε ενυπόθηκα στεγαστικά δάνεια ανερχόταν το 2007 σε 7,3 τρισεκατομμύρια δολάρια. Το 1/3 αυτών, περισσότερα δηλαδή των δύο τρις δολαρίων, βασιζόταν σε subprime δάνεια,. Όταν τα επενδυτικά αυτά προϊόντα προωθήθηκαν στην αγορά, αξιολογηθήκαν από οίκους αξιολόγησης, λαμβάνοντας μάλιστα θετικές αξιολογήσεις. Κάποια στιγμή όμως ορισμένοι συνειδητοποίησαν πως πολλά λεφτά αλλάζουν χέρια με αντάλλαγμα το τίποτε. Ξαφνικά κανένας δεν ήθελε πλέον να αγοράσει CDOs και η αγορά τους κατέρρευσε. Η μουσική είχε σταματήσει και όλοι έψαχναν καρέκλα να καθίσουν.
Η κρίση δεν άργησε να επεκταθεί και στην Ευρώπη. Πρώτο θύμα η Ισλανδία, λόγω της υψηλής συμμετοχής των τραπεζών της σε αγορές CDOs. Δεύτερο θύμα η Μεγάλη Βρετανία. Η κρίση σε ευρωπαϊκό έδαφος ήταν πια γεγονός, με την Γαλλία, την Ιταλία, τη Γερμανία και το Βέλγιο να «μολύνονται». Στην Ελλάδα οι πρώτες συνέπειες ήταν έμμεσες. Οι ελληνικές τράπεζες δεν είχαν εκτεθεί σε CDOs, άρα δεν αντιμετώπιζαν κινδύνους ζημιών. Μετακύλησαν όμως πολλαπλάσια στους καταναλωτές τα υψηλά διατραπεζικά επιτόκια και κυρίως αυστηροποίησαν υπέρμετρα τα κριτήρια δανεισμού σε καταναλωτές και επιχειρήσεις. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αρνητική πιστωτική επέκταση και να επηρεαστεί η κατανάλωση και άρα η οικονομία. Και κάπου εκεί ξεκινά η ελληνική κρίση.[5]


Σε ένα κράτος με σαθρές δομές όπως η Ελλάδα, ήταν φυσιολογικό η τραπεζική κρίση να μετατραπεί σε οικονομική κρίση. Το 2008 βρήκε την Ελλάδα ύστερα από μια τετραετία (2004- 2007) που το ΑΕΠ αυξάνονταν· ως ποσοστό αυτού αυξάνονταν όμως και το δημόσιο χρέος. Με την ύφεση του 2008 το χρέος εκτροχιάστηκε. Το 2009 πραγματοποιούνται εκλογές, τις οποίες κερδίζει το ΠΑΣΟΚ με το περίφημο «λεφτά υπάρχουν» και με υποσχέσεις για αυξήσεις μισθών. Από τον Οκτώβριο του 2009 έως τα μέσα του 2010 λαμβάνουν χώρα αλλεπάλληλες αναθεωρήσεις των οικονομικών δεικτών της Ελλάδας επί το χείρον και συνεχόμενες υποβαθμίσεις της ελληνικής οικονομίας από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης.
Εξαιτίας της πλήρους κατάρρευσης της οικονομίας της, η Ελλάδα προσφεύγει το Μάιο του 2010 στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ενώ το πρώτο πακέτο χρηματοδοτικής ενίσχυσης εγκρίνεται. Η χώρα έφτασε λοιπόν στο γνωστό «Μνημόνιο», που εκτός των χρημάτων περιλάμβανε ένα εξαιρετικά φιλόδοξο πρόγραμμα μέτρων δημοσιονομικής προσαρμογής και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων με σκοπό τη δραστική μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, την έγκαιρη επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων και την αποκατάσταση της αναπτυξιακής δυναμικής της ελληνικής οικονομίας. Η ελληνική οικονομία έδειξε το πρώτο έτος να ανταποκρίνεται. Φάνηκε πως το εν λόγω πρόγραμμα θα μπορούσε να αποτελέσει μια μοναδική ευκαιρία εκλογίκευσης της λειτουργίας του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.[6]
Παρόλα αυτά στο πρώτο μνημόνιο παρατηρούνται δύο σημαντικές παραλείψεις:
1.    Δεν επεβλήθη δραστική φορολογική μεταρρύθμιση. Έως και σήμερα, οι αλλαγές στο φορολογικό καθεστώς περιορίζονται στην αύξηση των φορολογικών συντελεστών και επιβαρύνσεων και στην αύξηση του Φ.Π.Α..
2.    Δεν προβλέφθηκαν ιδιωτικοποιήσεις. Και μπορεί η Τρόικα τον Φεβρουάριο του 2011 να συμπεριέλαβε πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων 50 δισεκατομμυρίων ευρώ έως το 2015, αυτό όμως ήταν εξαιρετικά φιλόδοξο σε μια χώρα που όλες οι αξίες του κράτους, κινητές και ακίνητες, υποτιμήθηκαν από την ίδια την κρίση. Επιπλέον, λόγω απροθυμίας αλλά και ανικανότητας, καμία σχεδόν ιδιωτικοποίηση δεν πραγματοποιήθηκε έως σήμερα (2015).
Από πλευράς ελληνικού κράτους, επίσης παρατηρήθηκαν σοβαρά προβλήματα στην υλοποίηση του προγράμματος, τα οποία οφείλονταν στην έλλειψη βούλησης αλλά και στην ανικανότητα της κρατικής μηχανής.
Συγκεκριμένα, παρουσιάσθηκαν[7]:
1.        Σημαντικές καθυστερήσεις στην υλοποίηση όλων των δεσμεύσεων.
2.        Αδυναμία εφαρμογής κρίσιμων πολιτικών.
×       Αδυναμία αποτελεσματικής μεταρρύθμισης του φορολογικού συστήματος.
×       Αδυναμία ανασυγκρότησης δημοσίων πολιτικών και εισπράξεως φόρων.
×       Μη έγκαιρη προώθηση ιδιωτικοποιήσεων.
×       Αδυναμία αξιοποίησης δημόσιας περιουσίας.
×       Μη έγκαιρη ενεργοποίηση πολιτικών προώθησης των επενδύσεων.
×       Αδυναμία αντιμετώπισης ισχυρών ομάδων συμφερόντων.
Για να εξεταστούν βέβαια τα πραγματικά αίτια της ελληνικής κρίσης πρέπει να πάμε πολύ πίσω, στην διαμόρφωση των κριτηρίων ένταξης στην Ευρωζώνη και στην κάλυψη των κριτηρίων αυτών όχι μόνο από την Ελλάδα, αλλά από όλα τα μετέπειτα κράτη- μέλη. Από την εποχή που ο τότε Υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας  κύριος Τέο Βάιγκελ έθεσε τα κριτήρια σταθερότητας του Μάαστριχτ.
Αυτά συνοπτικά, όπως ίσχυαν και για τη Ελλάδα ήταν τα κάτωθι[8]:
×       Σταθερότητα συναλλαγματικής ισοτιμίας.
×       Δημοσιονομικό έλλειμμα <3% του Α.Ε.Π..
×       Δημόσιο χρέος <60% του Α.Ε.Π..
×       Μακροπρόθεσμα επιτόκια < του μέσου όρου των επιτοκίων των 3 καλύτερων χωρών + 2,0%.
×       Πληθωρισμός < του μέσου όρου του πληθωρισμού των 3 καλύτερων χωρών +1,5%.
Όπως καθίσταται αντιληπτό, επρόκειτο για αμιγώς οικονομικά κριτήρια· δεν ελήφθησαν υπόψιν άλλα ποιοτικά χαρακτηριστικά, όπως η δομή της εγχώριας αγοράς ή διοίκησης και άλλα κρίσιμα στοιχεία. Μάλιστα δεν είναι λίγοι εκείνοι που επιχειρηματολογούν θεωρώντας τα ανωτέρω κριτήρια μαθηματικά, ευκόλως αλλοιώσιμα. Τέτοια παραδείγματα υπάρχουν πολλά. Καταρχήν η ίδια η Γερμανία, η οποία προκειμένου να ικανοποιεί τα κριτήρια δεν προσμέτρησε στο δημόσιο χρέος της τα χρέη των νοσοκομείων. Επίσης, δεν συμπεριλήφθηκαν στο γαλλικό δημόσιο χρέος τα χρέη του ασφαλιστικού ταμείου της κρατικής εταιρείας τηλεπικοινωνιών. Και φυσικά υπάρχει η περίπτωση της Ελλάδας, για την δημιουργική λογιστική της οποίας πολύς λόγος έχει γίνει. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η απογραφή της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, που κατηγόρησε την προηγούμενη κυβέρνηση για τον υπολογισμό του χρέους. Βέβαια κύριο επιχείρημα της ήταν πως μεταφέρθηκε σε επόμενα έτη το υπόλοιπο χρεών, που δεν θα πληρωνόταν μέσα στην χρήση. Αναφορά έγινε επίσης στην αγορά μαχητικών αεροσκαφών F-16 από τις Η.Π.Α.[9], όπου οι πληρωμές που θα γινόταν σε επόμενα έτη μεταφέρθηκαν ως χρέος στα οικονομικά στοιχεία εκείνων των ετών. Για να είμαστε βέβαια ακριβείς, η μεθοδολογία αυτή έχει πλέον υιοθετηθεί από όλα τα κράτη- μέλη της Ευρωζώνης για την σύνταξη των οικονομικών τους στοιχείων.
Από τα παραπάνω καθίσταται λοιπόν σαφές πως η συνθήκη του Μάαστριχτ περιλάμβανε κενά και αδύνατα σημεία:
×       Βασικό μειονέκτημα των κριτηρίων ήταν ο αμιγώς οικονομικός αλλά ταυτόχρονα και περιορισμένος χαρακτήρας τους. Έτσι, ενώ υπήρχε πρόβλεψη για το ύψος του πληθωρισμού, των επιτοκίων ή το ύψος του δανεισμού, άλλα κρίσιμα στοιχεία όπως των ισοζύγιο τρεχουσών πληρωμών δεν συμπεριελήφθησαν. 
×       Δεν προβλέφθηκε έλεγχος των στοιχείων αυτών από κεντρικά όργανα της Ευρωζώνης, Τα στοιχεία υποβάλλονταν από τα ενδιαφερόμενα μέρη, σχεδόν εν είδει Ευαγγελίου. Αυτά είναι τα στοιχεία μας, as they are!
×       Δεν είχε προβλεφθεί αυστηρά τηρούμενη, κοινή μεθοδολογία για την εξαγωγή και σύνταξη των στοιχείων. Όπως προαναφέρθηκε, κάθε κράτος προέβη σε «διόρθωση στοιχείων», δίχως να υπάρχει περιθώριο για κριτική.
×       Τέλος, επρόκειτο κυρίως για κριτήρια ένταξης σε μια οικονομική οντότητα, που όλοι ήταν έτοιμοι να παρακάμψουν για πολιτικούς λόγους. Σχετικά αναφέρεται το παράδειγμα της Κύπρου, της οποίας ο Πρόεδρος ύστερα από οπισθοχωρήσεις εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης έφτασε σε σημείο να εκφράσει την ελπίδα πως η Κύπρος θα ενταχθεί στην Ευρωζώνη βάσει οικονομικών και όχι πολιτικών κριτηρίων.


Γεγονός είναι πως η Ευρωπαϊκή Ένωση βρέθηκε απροετοίμαστη να αντιμετωπίσει την ελληνική κρίση. Η πρώτη, σχεδόν αντανακλαστική, αντίδραση ήταν να βρεθεί η Ελλάδα στο λεγόμενο καθεστώς «υπερβολικού χρέους». Μαζί με αυτήν βέβαια και πολλές άλλες χώρες, οι οποίες προέβησαν σε χαλάρωση των οικονομιών τους, όπως η Γερμανία, προκειμένου να αντιμετωπίσουν την παγκόσμια κρίση. Οι μεγάλες καθυστερήσεις στην λήψη αποφάσεων έδειχναν την έλλειψη βούλησης και τεχνογνωσίας για την αντιμετώπιση της ελληνικής κρίσης. Οι λόγοι πολλοί. Κυρίως όμως η ανυπαρξία εργαλείων και θεσμών που θα αντιμετώπιζαν την κρίση· αντιθέτως υπήρχε ο φόβος του πολιτικού κόστους εντός των άλλων χωρών, καθώς έπρεπε να υποστηρίξουν τη διάσωση της Ελλάδας, παρά το γεγονός ότι οι εθνικοί προϋπολογισμοί θα επιβαρύνονταν
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, ένα πρόβλημα το οποίο έπρεπε να είναι ευρωπαϊκό, τρόπον τινά οικογενειακό, να λάβει παγκόσμιο χαρακτήρα εξαιτίας της συνδρομής που η Ευρωπαϊκή Ένωση αιτήθηκε από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο[10]. Η συνδρομή αυτή ζητήθηκε καταρχήν σε επίπεδο τεχνογνωσίας, μιας τεχνογνωσίας σχετικά με προγράμματα διάσωσης και προσαρμογής την οποία το ταμείο διέθετε λόγω του ιστορικού άλλων κρατών. Ζητήθηκε όμως και σε επίπεδο κεφαλαίων, που έπρεπε να διοχετευτούν στην Ελλάδα. Βασίστηκε στο μοντέλο της διασποράς του κινδύνου, το οποίο δεν ήθελε να αναλάβει καθ’ ολοκληρίαν η Ευρώπη.
Επιπλέον, η συμμετοχή του Ταμείου ήταν ένα πολύ καλό επιχείρημα ώστε να πεισθούν οι ψηφοφόροι για την αναγκαιότητα αλλά και την ασφάλεια του προγράμματος. Δυστυχώς όμως ήταν μια ευκαιρία και για το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο να επανέλθει δριμύτερο στη διεθνή οικονομική σκηνή, από την οποία είχε υποχωρήσει ίσως λόγω και της πολυετούς προηγούμενης παγκόσμιας ανάπτυξης.
Χρονικά, η αντίδραση της Ευρωπαϊκής ‘Ένωσης απέναντι στην ελληνική κρίση περιγράφεται παρακάτω[11]:
×       Σε πρώτη φάση και ενώ η Ελλάδα δεν είχε δυνατότητα χρηματοδότησης (εκτός αγορών), η Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σύναψε διμερή δάνεια μεταξύ της Ελλάδας και των άλλων κρατών- μελών.
×       Στη συνέχεια, δημιούργησε δύο προσωρινά ταμεία, τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Χρηματοοικονομικής Σταθεροποίησης (ΕΜΧΣ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ), με συνολική δανειοδοτική ικανότητα 500 δισεκατομμυρίων ευρώ.
×       Δεδομένου ότι οι δύο αυτοί μηχανισμοί χρηματοπιστωτικής ασφάλειας θεσπίστηκαν ως προσωρινά μέτρα, το Φθινόπωρο του 2012 οι χώρες της Ευρωζώνης δημιούργησαν έναν μόνιμο μηχανισμό χρηματοπιστωτικής προστασίας, τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ΕΜΣ)[12].


Σε αντάλλαγμα βέβαια η Ελλάδα βρέθηκε σε καθεστώς μνημονίου, κατ’ ουσίαν επίβλεψης, κατά την οποία έπρεπε να λάβει συγκεκριμένα μέτρα. Ορθότερο κατά τη δική μου άποψή, θεωρώ όμως και εκ του αποτελέσματος, είναι η κατηγοριοποίηση των εν λόγω μέτρων σε δύο κύριες κατηγορίες:
 i.     Οικονομικά μέτρα.
Πρόκειται για όλα εκείνα τα μέτρα, τα οποία κατέστρεψαν ουσιαστικά κάθε ελπίδα βιώσιμης προοπτικής εξόδου της Ελλάδας από την κρίση. Το ΑΕΠ της χώρας εξακολουθεί να μειώνεται, δίχως καμία προοπτική διόρθωσης. Τόσο εκτός πραγματικότητας είναι τα μέτρα και τόσο δυσχεραίνουν την κατάσταση, ώστε πολλοί αναρωτιούνται μήπως πίσω από αυτά υπάρχει κάποιου άλλου είδους σκοπιμότητα.
Μέτρα, όπως ακόμα και το P.S.I (Private Sector Involvement)[13] με το οποίο διαγράφηκε χρέος ύψους 106 δισ. ευρώ, δεν απέδωσαν. Παρά τη διαγραφή του χρέους, το πλαίσιο συμφωνίας με τους δανειστές προέβλεπε λήψη νέων δανείων ύψους 130 δισ. ευρώ. Από τα νέα δάνεια δεσμεύτηκαν 49 δισ. ευρώ για την ανακεφαλαιοποίηση των ελληνικών τραπεζών, που υπέστησαν μεγάλο πλήγμα στην κεφαλαιακή τους επάρκεια, αφήνοντας χωρίς ανταλλάγματα τα ασφαλιστικά ταμεία, τους φορείς του δημοσίου που έτυχε να έχουν επενδύσει σε ελληνικά ομόλογα και βέβαια τα φυσικά πρόσωπα που εν μια νυκτί είδαν αποταμιεύσεις ετών να εξανεμίζονται. Και το κυριότερο είναι πως παρά το κούρεμα, το ύψος του χρέους το 2011 (προ PSI) ήταν 368 δισ. ευρώ ή στο 177% του ΑΕΠ, το 2012 υποχώρησε σε 306 δισ. ευρώ ή στο 158% του ΑΕΠ, το 2013 αυξήθηκε σε 321 δισ. ευρώ ή 176% του ΑΕΠ και το 2014 θα πάει ακόμα χειρότερα, αυξανόμενο σε 326 δισ. ευρώ ή στο 188% του ΑΕΠ[14].
Τα λάθη που έγιναν στο PSI, όπως αποδεικνύεται, ήταν δύο και μάλιστα σκόπιμα. Αρχικά, οι εταίροι έδωσαν χρόνο στις ξένες τράπεζες να «ξεφορτωθούν» ελληνικά ομόλογα, τα οποία οι ελληνικές τράπεζες φορτώθηκαν. Με τη διαδικασία αυτή, οι ξένοι θεσμικοί περιόρισαν τις απώλειες στο ελάχιστο, ενώ διογκώθηκε η ζημία για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Δεύτερο σφάλμα του PSI ήταν η εξαίρεση από το «κούρεμα» των τίτλων που κατείχαν η ΕΚΤ και οι κεντρικές τράπεζες της Ευρωζώνης, ποσό ύψους 56 δισ. ευρώ. Επειδή προφανώς το PSI δεν πέτυχε το στόχο, το Δεκέμβριο του 2012 ακολούθησε η επαναγορά των ομολόγων, η οποία σημείωσε αναλογικά καλύτερα αποτελέσματα, καθώς μείωσε «καθαρά» το χρέος κατά 20,5 δισ. ευρώ, με την αγορά ομολόγων στις τιμές της δευτερογενούς αγοράς.
ii.     Θεσμικά μέτρα.
Στο συγκεκριμένο τομέα η κατάσταση είναι σαφώς καλύτερη, καθώς με τις υποδείξεις των μνημονίων πολλές από τις παθογένειες του ελληνικού κράτους και της ελληνικής οικονομίας θα μπορούσαν να επιλυθούν. Απελευθέρωση επαγγελμάτων, ιατροφαρμακευτικές δαπάνες κ.α. βρέθηκαν στο στόχαστρο. Δυστυχώς όμως οι ελληνικές κυβερνήσεις δεν επέδειξαν την ίδια πειθαρχία στην τήρηση των υποχρεώσεων για θεσμικές αλλαγές, όπως αντίστοιχα έπραξαν για τα οικονομικά μέτρα.
Φτάνουμε λοιπόν στη διετία 2014- 2015. Σήμερα η ελληνική οικονομία βρίσκεται στο χειρότερο δυνατό σημείο· σε πολύ πιο δυσχερή κατάσταση συγκριτικά με την έναρξη της κρίσης, με δημόσια και ιδιωτική οικονομία κατεστραμμένη. Όλοι οι οικονομικοί δείκτες βρίσκονται στο ναδίρ, ενώ η χώρα αντιμετωπίζει τον κίνδυνο χρεοκοπίας και κοινωνικές αναταράξεις. Ακόμη και το ίδιο το Δ.Ν.Τ παραδέχεται πλέον πως το ελληνικό χρέος είναι μη βιώσιμο[15].
Η συζήτηση περί κουρέματος του χρέους έχει ξανανοίξει για τα καλά, αλλά τα ευρωπαϊκά όργανα δείχνουν απρόθυμα για ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Το μεγαλύτερο μέρος του χρέους της Ελλάδας βρίσκεται πλέον στα «χέρια» της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και των ευρωπαϊκών κρατών. Αυτό σημαίνει πως ένα ενδεχόμενο «κούρεμα» θα είχε ως αποτέλεσμα την επιβάρυνση των ευρωπαϊκών κρατών με το μεγαλύτερο μέρος των ζημιών που θα προέκυπταν.
Εκτός του οικονομικού κόστους, για τα κράτη αυτά θα υπήρχε και πολιτικό κόστος, καθώς οι κυβερνήσεις τους μέσα σε ένα υφεσιακό περιβάλλον θα έπρεπε να εξηγήσουν στους ψηφοφόρους τους γιατί δάνεισαν την Ελλάδα και τώρα κουρεύουν το χρέος αυτό. Χαρακτηριστικά αναφέρεται η έντονη αντίδραση του Υπουργού Οικονομικών της Ισπανίας Λουίς δε Γκίνδος, ο οποίος δήλωσε πως «η Ισπανία είχε δανείσει 26 δισ. ευρώ στην Ελλάδα, ενώ η χώρα της Ιβηρικής διερχόταν επίσης σοβαρή κρίση και δεν τίθεται ζήτημα διαγραφής της οφειλής αυτής[16]»…
Πρώτο εμπόδιο για τυχόν μείωση του χρέους είναι λοιπόν το πολιτικό κόστος, που οι δανειστές θα έπρεπε να αναλάβουν στο εσωτερικό των κρατών τους. Δεύτερο εμπόδιο είναι η κατά κάποιον τρόπο κυκλική αναφορά που έχει δημιουργηθεί μεταξύ της εξυγίανσης των οικονομικών και των υφεσιακών μέτρων. Όσο δηλαδή η κρίση αντιμετωπίζεται με μέτρα τα οποία την επιτείνουν, η κρίση αυτή μόνο χειρότερη θα γίνεται.
Σε περίπτωση νέου κουρέματος το πιθανότερο είναι πως θα ζητηθούν ακόμα σκληρότερα μέτρα, όχι τόσο για να διασφαλίσουν οι δανειστές το νέο δανειζόμενο κεφάλαιο, όσο για να εξευμενίσουν την κοινή γνώμη των χωρών τους, η οποία θα βλέπει χρέη να «χαρίζονται». Τα μέτρα αυτά θα γεννήσουν νέα ύφεση, οδηγώντας σε μείωση του Α.Ε.Π, αύξηση του ποσοστού φόρων έναντι του Α.Ε.Π., αδυναμία αποπληρωμής φόρων και εν τέλει θα καταστήσουν ξανά το χρέος, όποιο και αν είναι αυτό, μη βιώσιμο.


Επίλογος
Πολλά έχουν γραφτεί για την ελληνική κρίση. Άλλοι τα ρίχνουν στους κακούς Γερμανούς, άλλοι υποστηρίζουν «μαζί τα φάγαμε», άλλοι πως την κρίση προέβλεψε κάποιος Γέροντας. Η αλήθεια όμως απέχει, καθώς η κρίση είναι πολυπαραγοντική. Οφείλεται στα ελαττώματα πάνω στα οποία βασίστηκε η νομισματική ένωση· ελαττώματα που θα μπορούσαν να έχουν διορθωθεί, ή τουλάχιστον η επήρεια τους να έχει προβλεφθεί ώστε οι οικονομίες να λάβουν κατάλληλα μέτρα. Δυστυχώς κανείς δεν φαίνεται όμως έτοιμος να παραδεχτεί τα λάθη του και να τα διορθώσει. Ούτε το ελληνικό κράτος προχώρησε στην εξάλειψη των παθογενειών της οικονομίας του, ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο φαίνονται έτοιμοι ως φορείς να διορθώσουν τη φιλοσοφία του προγράμματος ώστε να υπάρξει σταθερή ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, μοναδικός παράγοντας που μπορεί να εγγυηθεί την αποπληρωμή των οφειλών.
Βαρύγδουπες, πλην όμως αστείες δηλώσεις από πολιτικούς ακούγονται τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Οι Έλληνες πολιτικοί μοιάζουν σχεδόν να ανταγωνίζονται τους Ευρωπαίους ποιος θα πει την χειρότερη ατάκα.  Σοβαροφανείς πολιτικοί μιλούν για ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας, μεγέθη για τα οποία δεν πράττουν το παραμικρό. Το κυριότερο όμως είναι πως κανείς δεν αντιλαμβάνεται ότι με τον τρόπο που η ευρωπαϊκή οικονομία είναι δομημένη, προς το παρόν τουλάχιστον, οι κρατικές οικονομίες εξακολουθούν να είναι ανταγωνιστικές. Άρα, κατά πόσο θα ήθελε κάποιο κράτος να γίνει για παράδειγμα η ελληνική οικονομία, ως εκ θαύματος, ανταγωνιστική και να εξάγει τα πάντα; Σε αυτή τη περίπτωση, οι εξαγωγές άλλων κρατών (π.χ. της Γερμανίας) θα μειώνονταν. Θα ήθελε λοιπόν στ’ αλήθεια αυτό η Γερμανία; Κατά την άποψή μου εκεί βρίσκεται ο πυρήνας του προβλήματος. Στο γεγονός ότι η ένωση είναι πλαστή.
Αν πραγματικά επιζητούσαμε την επίλυση του προβλήματος, θα έπρεπε να αφοσιωθούμε σε δύο σενάρια. Ή την πλήρη, γνήσια, ευρωπαϊκή ολοκλήρωση ή την αποχώρηση από την νομισματική ένωση, ώστε με όπλο την συναλλαγματική ισοτιμία να αντιμετωπίσουμε τον ανταγωνισμό. Ρεαλιστικά πιθανότητες επιτυχίας, λίγες ή πολλές, μόνο τα δυο αυτά σενάρια έχουν. Οτιδήποτε άλλο είναι αργός θάνατος.


Βιβλιογραφία
Κακούρης Πάνος, «Γνώμη: Δύο χρόνια μετά το PSI», στο διαδικτυακό τόπο: http://www.naftemporiki.gr/finance/story/780167/, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).
Κακούρης Πάνος, «Πιέσεις για νέο «κούρεμα» του χρέους», στο διαδικτυακό τόπο: http://www.naftemporiki.gr/finance/story/810021/pieseis-gia-neo-kourema-tou-xreous, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).
Amadeo Kimberly, «CDOs (Collateralized Debt Obligations)- Pros, Cons and How They Caused the Financial Crisis», στο διαδικτυακό τόπο: http://useconomy.about.com/od/glossary/g/CDOs.htm, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).
Carther Shauna, «What is a subprime mortgage?», στο διαδικτυακό τόπο: http://www.investopedia.com/ask/answers/07/subprime-mortgage.asp, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).
«Η κρίση του 2008 Μέρος Α΄- Τα subprime δάνεια στις ΗΠΑ», στο διαδικτυακό τόπο: http://oikonomica.com/2012/03/24/2008_crisis_a/, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).
Διαδικτυακός τόπος: https://www.alpha.gr/files/infoanalyses/oikon_deltio_117.pdf, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).
Διαδικτυακός τόπος: http://ec.europa.eu/economy_finance/assistance_eu_ms/greek_loan_facility/index_el.htm, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).
Διαδικτυακός τόπος: http://ec.europa.eu/economy_finance/euro/index_el.htm, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).
Διαδικτυακός τόπος: http://el.m.wikipedia.org/wiki/Private_Sector_Involvement, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).
Διαδικτυακός τόπος: http://www.hellenicparliament.gr/Praktika/Synedriaseis-Olomeleias?sessionRecord=0ea3ff0b-a478-4072-90fb-8dd26e75f33c, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).
Διαδικτυακός τόπος: http://www.imf.org/external/index.htm, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).


[1] Στο διαδικτυακό τόπο: http://foundation.parliament.gr/VoulhFoundation/VoulhFoundationPortal/images/site_content/voulhFoundation/file/Imerides/Imerida%20%28%20Krax1929%20%29.pdf, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).  
[2] «Η κρίση του 2008 Μέρος Α΄- Τα subprime δάνεια στις ΗΠΑ», στο διαδικτυακό τόπο: http://oikonomica.com/2012/03/24/2008_crisis_a/, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).
[3] Shauna Carther, «What is a subprime mortgage?», στο διαδικτυακό τόπο: http://www.investopedia.com/ask/answers/07/subprimemortgage.asp, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).
[4] Kimberly Amadeo, «CDOs (Collateralized Debt Obligations)- Pros, Cons and How They Caused the Financial Crisis», στο διαδικτυακό τόπο: http://useconomy.about.com/od/glossary/g/CDOs.htm, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).
[6] Στο διαδικτυακό τόπο: https://www.alpha.gr/files/infoanalyses/oikon_deltio_117.pdf, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).  
[7] Στο διαδικτυακό τόπο: https://www.alpha.gr/files/infoanalyses/oikon_deltio_117.pdf, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).  
[8] Στο διαδικτυακό τόπο: http://ec.europa.eu/economy_finance/euro/index_el.htm, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).  
[9] Στο διαδικτυακό τόπο: http://www.hellenicparliament.gr/Praktika/Synedriaseis-Olomeleias?sessionRecord=0ea3ff0b-a478-4072-90fb-8dd26e75f33c, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).   
[10] Στο διαδικτυακό τόπο: http://www.imf.org/external/index.htm, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).  
[11] Στο διαδικτυακό τόπο: http://ec.europa.eu/economy_finance/assistance_eu_ms/greek_loan_facility/index_el.htm, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).    
[12] Στο διαδικτυακό τόπο: http://ec.europa.eu/economy_finance/assistance_eu_ms/greek_loan_facility/index_el.htm, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).  
[13] Στο διαδικτυακό τόπο: http://el.m.wikipedia.org/wiki/Private_Sector_Involvement, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).    
[14] Πάνος Κακούρης, «Γνώμη: Δύο χρόνια μετά το PSI», στο διαδικτυακό τόπο: http://www.naftemporiki.gr/finance/story/780167/, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).      
[15] Πάνος Κακούρης, «Πιέσεις για νέο «κούρεμα» του χρέους», στο διαδικτυακό τόπο: http://www.naftemporiki.gr/finance/story/810021/pieseis-gia-neo-kourema-tou-xreous, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).       
[16] Στο διαδικτυακό τόπο: http://www.xrimatistirio.gr/index_news.asp?id=45903&ekdosi=5333&datalist_=oikonomiapolitiki&t=l._de_%C3kindos_h_ispania_8elei_pisw_ta_26_dis._poy_exei_daneisei, (ημερομηνία ανάκτησης: 21-04-2015).      
Κατηγορίες:Opinion

Και ολίγον απο ηλεκτρονικό marketing

Απρίλιος 9, 2015 Σχολιάστε

Πρόλογος
Στην παρούσα εργασία πρόκειται να μελετηθούν τέσσερις διαφορετικές έννοιες, οι οποίες όμως καταλήγουν στην διαχείριση της λειτουργίας της επιχείρησης· συγκεκριμένα στη διαχείριση των καταναλωτών, βιομηχανικών ή μη, και στην κάλυψη των αναγκών τους. Οι εν λόγω έννοιες είναι οι ακόλουθες: πληροφοριακά συστήματα υποστήριξης αποφάσεων, εναρμόνιση πληροφοριακών συστημάτων- οργανισμών, ηλεκτρονικές συναλλαγές, αλληλεπίδραση με τον πελάτη και εξατομίκευση προϊόντων και υπηρεσιών.
Τα μεγέθη της οικονομίας αυξάνονται συνεχώς και μαζί με αυτά αυξάνονται και οι ανάγκες των επιχειρήσεων. Οι επιχειρήσεις χρειάζεται να διαθέτουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες και διαδικασίες, οι οποίες θα τους επιτρέπουν να λαμβάνουν αποφάσεις και να σχεδιάζουν στρατηγικές που θα καλύπτουν τις ανάγκες των καταναλωτών και άρα και τις δικές τους ανάγκες. Το οξύμωρο είναι πως παρότι ζούμε στην εποχή που η Πληροφορική και τα δίκτυα έχουν αναλάβει τα πάντα, από την προσωπική ανάγκη για επικοινωνία (βλέπε ιστοσελίδες κοινωνικής δικτύωσης: Facebook, twitterκ.λ.π.) έως τις πλέον εξεζητημένες διαδικασίες των πιο προηγμένων εταιριών, οι επιχειρήσεις οραματίζονται εν τέλει να είναι το μπακάλικο των 60΄s που βλέπουμε στις retro ελληνικές ταινίες! Φαντάζει παράξενο, ίσως και προσβλητικό. Δεν είναι όμως, και στη συνέχεια θα δούμε το γιατί.
Οι ελληνικές ασπρόμαυρες ταινίες, οι χιλιοπαιγμένες με τις οποίες όμως εξακολουθούν να μεγαλώνουν γενιές, πέραν της διασκέδασης που προσφέρουν αποτελούν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για κοινωνιολογικές μελέτες. Σε αντίθεση με την σημερινή τηλεόραση, που οι καθόλα γοητευτικοί πρωταγωνιστές παρουσιάζονται εντός μυθικών σπιτιών και χώρων που καμία σχέση δεν έχουν με την πραγματικότητα, στις παλιές ελληνικές ταινίες η κοινωνική πραγματικότητα αποτυπωνόταν σχεδόν με ευλάβεια. Στο μυαλό μου έρχεται η ταινία «Της κακομοίρας» ή όπως οι περισσότεροι τη γνωρίζουμε «Ο μπακαλόγατος».
 
Μέσα από ένα χαρισματικό castκαι ένα εξίσου καλό σενάριο, η ταινία αποτυπώνει μια οικονομική μονάδα, το μπακάλικο, το οποίο διαθέτει πλεονεκτήματα που όλες οι σύγχρονες επιχειρήσεις ζηλεύουν και προσπαθούν να αποκτήσουν, σε αναλογία βέβαια μεγεθών. Ο ιδιοκτήτης του μπακάλικου είναι ένας επιχειρηματίας της εποχής, ο οποίος διατηρεί μια απόλυτα προσωπική σχέση με κάθε πελάτη του, όπως πράττει μάλιστα και ο υπάλληλός του. Δε πρόκειται για σχέση εμπορική, αλλά για ανθρώπινη σχέση, μέσω της οποίας ο μπακάλης πληροφορείται πλήρως τις ανάγκες των πελατών του.
Γνωρίζοντας όλη τους τη ζωή, όλη την καθημερινότητά τους, διαθέτει πλήρη εικόνα της καταναλωτικής τους δραστηριότητας. Γνωρίζει πόσα χρήματα διαθέτουν, πόσα προτίθενται να ξοδέψουν, άρα και τις αναπαραγγελίες που πρέπει να πραγματοποιήσει. Γνωρίζει το status quo όλων, άρα γνωρίζει ποιοι εξ αυτών επιθυμούν εξεζητημένα και νεωτεριστικά προϊόντα υψηλής τοποθέτησης. Ξέρει λοιπόν ποια νέα προϊόντα πρέπει να φέρει στο κατάστημά του. Η γνώση της οικονομικής κατάστασης των πελατών, του επιτρέπει να αντιλαμβάνεται σε ποιους πρέπει να προσφέρει πίστωση και ποιοι προτίθενται να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη του. Γνωρίζοντας την οικογενειακή τους κατάσταση με μεγαλύτερη ασφάλεια ακόμη και από το ληξιαρχείο, ξέρει ποια είδη πρέπει απαραιτήτως να διαθέτει. Λαμβάνοντας υπόψιν την οικονομική άνοδο ή κάθοδο καθενός, γνωρίζει σε ποιους μπορεί να υπολογίζει για την εξόφληση του τεφτεριού και τί θα παραγγέλλει με τα χρήματα που θα λάβει.
Αν μετατοπιστούν τα παραπάνω στη σύγχρονη εποχή, στη θέση του μπακάλη παρουσιάζεται κάποιο αξιοπρεπέστατο μεγαλοστέλεχος, με αυστηρό dress code και χωρίστρα αλά «μπρούσκο» και φυσικά ένα πληροφοριακό σύστημα επιπέδου SAP (!).



Ενότητα 1η
Οι επιχειρήσεις της «έγχρωμης» πραγματικότητας, στην προσπάθειά τους να επιβιώσουν και βέβαια να αναπτυχθούν, στρέφονται σε επιλεγμένες επενδύσεις στις τεχνολογίες πληροφορικής. Τα γνωστά πλέον σήμερα Συστήματα Διαχείρισης Επιχειρησιακών Πόρων (Enterprise Resource Planning Systems- ERP) αναδείχθηκαν και εξαπλώθηκαν ως τα ισχυρότερα εργαλεία πληροφόρησης για τις σύγχρονες επιχειρήσεις. Πρόκειται για τεράστιες βάσεις δεδομένων, εντός των οποίων βρίσκονται όλες οι συναλλαγές και οι δραστηριότητες κάθε οργανισμού.
Μέσα από τις προηγμένες αυτές βάσεις δεδομένων εξελίχθηκαν και τα συστήματα υποστήριξης αποφάσεων. Στην ουσία αποτελούν μια κατηγορία πληροφοριακών συστημάτων (Information Systems), η οποία συμπεριλαμβάνει τα υπολογιστικά συστήματα (Computerized Systems) χωρίς όμως να περιορίζεται σε αυτά, που υποστηρίζει τις δραστηριότητες που οδηγούν στη λήψη αποφάσεων μιας επιχείρησης ή ενός οργανισμού. Ένα κατάλληλα σχεδιασμένο Σ.Υ.Λ.Α. είναι ένα αλληλεπιδραστικό λογισμικό (software-based) σύστημα, μέσω του οποίου συλλέγονται χρήσιμες πληροφορίες από ένα συνδυασμό ακατέργαστων δεδομένων, εγγράφων και προσωπικών γνώσεων ή επιχειρηματικών μοντέλων, που υποβοηθούν τη λήψη αποφάσεων και τη λύση ενδεχόμενων προβλημάτων.
Τυπικές πληροφορίες τις οποίες ένα σύστημα υποστήριξης αποφάσεων μπορεί να συλλέξει αποτελούν[1]:
·       πληροφορίες για τα αποθέματα από όλο το τρέχον ενεργητικό (συμπεριλαμβανομένων των legacy and relational data sources, cubes, δεδομένων αποθηκών και δεδομένων αγορών).
·       συγκριτικές εικόνες πωλήσεων μεταξύ μιας βδομάδας και της επόμενης.
·       εκτιμώμενα έσοδα, βασισμένα σε υποθέσεις, για τις πωλήσεις ενός νέου προϊόντος.
Γενικά χαρακτηριστικά των συστημάτων υποστήριξης αποφάσεων, ή αλλιώς DSS αποτελούν τα κάτωθι[2]:
·       βοηθούν τον χρήστη στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
·       σχεδιάζονται για την υποστήριξη ημιδομημένων καθώς και αδόμητων αποφάσεων.
·       δίνουν περισσότερη έμφαση στην αποτελεσματικότητα παρά στην αποδοτικότητα των διευθυντικών στελεχών.
·       μπορούν να υποστηρίζουν όλα τα στάδια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων.
·       παρέχουν στους χρήστες δυνατότητες προσομοίωσης.
·       είναι εύχρηστα και προσαρμόζονται εύκολα στις ανάγκες των χρηστών.
·       διευκολύνουν την επικοινωνία μεταξύ των επιπέδων της διοικητικής ιεραρχίας.
Από τα παραπάνω γίνεται αντιληπτό ότι… οι επιχειρήσεις πρέπει να αποδώσουν τιμές στο επιχειρηματικό δαιμόνιο του μπακάλη της γνωστής ταινίας. Πέρα από κάθε αστείο, τα εν λόγω συστήματα προσφέρουν όλες τις απαραίτητες πληροφορίες σε δομημένη μορφή, ώστε τα ανώτερα στελέχη να λαμβάνουν ορθότερες αποφάσεις. Παρά το γεγονός ότι αποτελούν πλέον προϋπόθεση για τη λειτουργία κάθε επιχείρησης, δεν είναι πανάκεια· οι πληροφορίες που προσφέρουν πρέπει να «μεταφράζονται» τρόπον τινά με σωστό τρόπο από τα στελέχη. Σε κάθε περίπτωση βέβαια η χρησιμότητα τους είναι πλέον αποδεδειγμένη και η χρήση τους αποτελεί κοινό τόπο. Ειδικά εξαιτίας του μεγάλου μεγέθους του καταναλωτικού κοινού, πληροφορίες που θα υποβοηθούσαν οποιουδήποτε είδους προϋπολογισμό, είτε αφορά αποθέματα, είτε μελλοντικές πωλήσεις, καθίστανται τουλάχιστον κρίσιμες για την λειτουργία των επιχειρήσεων.


Ενότητα 2η
Από τη στιγμή που η πληροφορία έχει δομηθεί, το αμέσως επόμενο κρίσιμο ζήτημα δεν είναι άλλο παρά η εναρμόνιση των πληροφοριακών συστημάτων και του οργανισμού. Προφανώς το ιδανικό μέσα από τα συστήματα υποστήριξης αποφάσεων, θα ήταν η εγκατάσταση τυποποιημένων διαδικασιών πάνω στο εταιρικό δίκτυο, ώστε να εξασφαλίζονται οι διαδικασίες ανά επίπεδο της επιχείρησης, να υπάρχει συνέπεια και συνοχή στον τρόπο λειτουργίας της και να συγκεντρώνονται πολύτιμες πληροφορίες. Όταν κάποιος υπάλληλος διαμορφώσει μια βελτίωση στη διαδικασία, και αφού αυτή υλοποιηθεί στο σύστημα, όσοι εμπλέκονται στην συγκεκριμένη δραστηριότητα θα την αξιοποιήσουν άμεσα. Πρακτικό και άμεσο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα!
Οι αυτοματισμοί και η πειθαρχία στις διαδικασίες απελευθερώνουν το χρόνο και την ενέργεια στελεχών και υπαλλήλων. Αντί να παλεύουν με τα γρανάζια της εσωτερικής γραφειοκρατίας, αντί να ξαναεφευρίσκουν κάθε φορά τον τροχό, μπορούν να λειτουργούν αποδοτικότερα. Όχι μόνο αυτό, αλλά όταν οι αυτοματισμοί υλοποιηθούν σωστά και οι διαδικασίες είναι τεκμηριωμένες, εναρμονισμένες και τυποποιημένες, κάθε επιμέρους βελτίωση περνάει αμέσως σε όλα τα τμήματα, γραφεία και καταστήματα. Ενώ συχνά παραπονούμαστε για την ακαμψία των συστημάτων και πως αφαιρούν «απαραίτητη» ευελιξία, στην πραγματικότητα συμβαίνει το αντίθετο. Επειδή υπάρχει συστηματικότητα και πειθαρχία, η επιχείρηση γίνεται συνολικά πολύ πιο ευέλικτη, αντιδρά γρηγορότερα στον ανταγωνισμό, υλοποιεί νέες υπηρεσίες και αποφάσεις με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα, βλέπει αμεσότερα μετρήσιμα αποτελέσματα[3].
Μια επιχείρηση που έχει εμπεδωμένη εξειδικευμένη γνώση, μπορεί τις περισσότερες φορές να την τυποποιήσει, όσο πολύπλοκη και αν είναι. Αν δεν προβεί σε αυτό, δεν θα μπορέσει να απελευθερώσει την απαραίτητη προσοχή και τον χρόνο που χρειάζεται για να δημιουργήσει και να κατακτήσει νέα γνώση. Οι επιχειρήσεις μπορούν και κάνουν άλματα προς τα εμπρός όταν είναι σε θέση να παγιώνουν κάθε νέα τους κατάκτηση σε τυποποιημένα συστήματα και διαδικασίες. Για να μπορέσουν να στρέψουν την προσοχή τους από την πολυπλοκότητα της καθημερινότητας στον επόμενο μεγάλο στόχο[4].
Για τα παραπάνω ας μελετήσουμε τρία σενάρια:
Θα δανειστώ το πρώτο από τον χώρο που δραστηριοποιούμαι επαγγελματικά, τον χώρο της επισκευής οχημάτων. Κρίσιμος τομέας είναι αυτός των εγγυήσεων. Καθώς οι συναλλαγές ανά συναλλασσόμενο είναι επαναλαμβανόμενες και τα οχήματα έρχονται περιοδικά για επισκευές, είναι κρίσιμο για μια επιχείρηση του χώρου να διαθέτει μια τυποποιημένη διαδικασία σχετικά με τις εγγυήσεις των ανταλλακτικών. Πέραν του γενικού κανόνα της διετούς εγγύησης που ισχύει πανευρωπαϊκά, η εταιρεία πρέπει να αποκτήσει μια συγκεκριμένη διαδικασία αναφορικά με το ποια είδη θα καλύπτονται από εγγύηση, ποια ανταλλακτικά δεν θα καλύπτονται (εφόσον η λειτουργία τους εξαρτάται από την ορθή χρήση) και ποια ανταλλακτικά θα αντικαθίστανται μαζικά ως ανάκληση (οδηγία) από την κατασκευάστρια εταιρεία. Καθώς το κόστος επισκευής οχημάτων είναι σημαντικό για τους επαγγελματίες του χώρου, τα παραπάνω δεν είναι δυνατόν να είναι μαχητά- συζητήσιμα, κάθε φορά που ο πελάτης προσπαθεί να αποφύγει κόστος. Η εταιρεία πρέπει κατά κάποιον τρόπο να τον εκπαιδεύσει, ώστε να ξέρει εκ προοιμίου τί μπορεί να απαιτήσει.
Δεύτερο παράδειγμα είναι η διαχείριση των παραπόνων εκ μέρους μιας επιχείρησης. Τα παράπονα πελατών αποτελούν συνήθως έναν μπελά με τον οποίο κανείς δεν θέλει να ασχοληθεί. Συχνά γνωρίζουμε τί δεν πάει καλά στην εξυπηρέτηση των πελατών (το αναφέρουν οι ίδιοι), αλλά δεν αφιερώνουμε χρόνο, ενέργεια ή την απαιτούμενη προσοχή ώστε να διορθωθεί άπαξ δια παντός η κατάσταση. Ο βαθμός εξυπηρέτησης και άρα ικανοποίησης του πελάτη επαφίεται στις ικανότητες και τη διάθεση του εκάστοτε υπαλλήλου, ανάλογα με την περίσταση και το φόρτο εργασίας.
Τρίτο παράδειγμα αποτελεί η αξιολόγηση των οικονομικών μεγεθών των πελατών και η πιστωτική πολιτική ή αλλιώς η πολιτική παροχής πιστώσεων. Αυτή δεν μπορεί να εξαρτάται ούτε από τις προσωπικές σχέσεις που υπάρχουν ή είναι θεμιτό να δημιουργηθούν, αλλά θα πρέπει να σχεδιάζεται με αντικειμενικά κριτήρια, όμοια για όλους.


Ενότητα 3η
Στη σύγχρονη εποχή, με το ηλεκτρονικό εμπόριο να καλύπτει πλέον όλο και μεγαλύτερο μερίδιο έναντι του φυσικού εμπορίου, κυρίαρχος τρόπος συναλλαγής τείνει να γίνει η ηλεκτρονική πληρωμή. Η διαδικασία αυτή παρουσιάζει πλήθος πλεονεκτημάτων, καθώς πραγματοποιείται όπως και η αγορά: δίχως μετακίνηση και κυρίως ανέξοδα. Είτε με χρέωση του λογαριασμού του, είτε με πιστωτική κάρτα, είτε με χρήση λογαριασμού PayPal, ο καταναλωτής έχει τη δυνατότητα να ολοκληρώσει κάθε συναλλαγή μπροστά σε μια οθόνη. Σε προηγμένα μάλιστα κράτη οι συναλλαγές αυτές έχουν μικρότερο κόστος, καθώς δεν υπάρχουν έξοδα συναλλαγής. Στην Ελλάδα υπάρχει μια ιδιαιτερότητα όσο αφορά στις νέες τεχνολογίες. Σε σχέση με πιο προηγμένα κράτη, αργούν ίσως να εισαχθούν, αλλά εξαπλώνονται ταχύτερα.[5] Χαρακτηριστικό παράδειγμα η κινητή τηλεφωνία και βεβαίως το ηλεκτρονικό εμπόριο.
Σε χώρες όπως η Αγγλία το ηλεκτρονικό εμπόριο βρίσκεται σε πολύ πιο ώριμη φάση, όπως άλλωστε και το θεσμικό πλαίσιο που το διέπει. Ύστερα από πολλά χρόνια χρήσης, οι καταναλωτές παρουσιάζονται πιο εξοικειωμένοι, και το κυριότερο νιώθουν ασφάλεια πως οι συναλλαγές τους είναι σχεδόν 100% ασφαλείς. Στην Ελλάδα η διείσδυση του Internet και κατά συνέπεια του ηλεκτρονικού εμπορίου γίνεται με σημαντικούς ρυθμούς τα τελευταία χρόνια, συμπεριλαμβανομένων και των μεγαλύτερων ηλικιών που συνήθιζαν έως τώρα τις φυσικές συναλλαγές. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι ηλεκτρονικές συναλλαγές να αυξάνονται αφενός, αφετέρου να εξακολουθεί η δυσπιστία αναφορικά με τις ηλεκτρονικές πληρωμές. Το PayPalδεν είναι τόσο διαδεδομένο και μόνο οι προπληρωμένες κάρτες δείχνουν να κερδίζουν την εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Και αυτό διότι το καταναλωτικό κοινό δε δείχνει διατεθειμένο να δώσει στοιχεία λογαριασμών και πιστωτικών καρτών, υπό το φόβο κακόβουλης χρήσης των προσωπικών στοιχείων του.
Η ασφάλεια των συναλλαγών απασχολεί το σύνολο των οργανισμών παγκοσμίως, γεγονός που οδήγησε στην ανάπτυξη εργαλείων, όπως πρωτόκολλα κωδικοποίησης, ασφαλείς τοποθεσίες και ηλεκτρονικά πιστοποιητικά. Τα παραπάνω στις μεγαλύτερες ηλικίες ίσως φαντάζουν κάπως «κινέζικα» και σίγουρα όχι ικανά να πείσουν για την ασφάλεια των συναλλαγών. Αντιλαμβανόμενες οι εταιρείες τη δυσπιστία αυτή, δεν παύουν να υπενθυμίζουν με pop up μηνύματα, πως οι συναλλαγές πραγματοποιούνται στο περιβάλλον κάποιας τράπεζας. Παρόλα αυτά στην Ελλάδα εξακολουθεί να υφίσταται ένας ιδιότυπος σχεδόν τρόπος πληρωμής, που δεν είναι άλλος από την αντικαταβολή. Πρόκειται στην ουσία για ανάληψη ρίσκου, καθώς η εταιρεία χωρίς να γνωρίζει εγγυημένα ότι η συναλλαγή θα εκτελεσθεί, αναλαμβάνει τα κόστη παραγγελίας, μεταφοράς και ασφάλισης, υπολογίζοντας στην καλή πίστη του καταναλωτή και πιο συγκεκριμένα ότι δεν θα υπαναχωρήσει από την παραγγελία χωρίς να την παραλάβει. Με τον τρόπο αυτό δημιουργείται μια σχετική ασφάλεια στους καταναλωτές, πως θα πληρώσουν κάτι που σίγουρα θα παραλάβουν.
Τα τμήματα marketing και εξυπηρέτησης πελατών καλούνται να εφεύρουν νέα κίνητρα ώστε να πεισθούν κα να νιώσουν ασφάλεια οι καταναλωτές. Άλλωστε υπάρχουν αγορές με μικρότερη αξιοπιστία στις ηλεκτρονικές συναλλαγές σε σύγκριση με την ελληνική αγορά. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Κίνα η οποία, παρά την ισοπεδωτική χρήση της παγκοσμιοποίησης που οδήγησε στον κατακλυσμό της παγκόσμιας αγοράς από κινέζικα προϊόντα, εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα. Εκεί έχουν αναπτυχθεί ιστότοποι όπως το aliexpress.com, που λειτουργούν ως θεματοφύλακες. Άπειρα ηλεκτρονικά καταστήματα λειτουργούν υπό την σκέπη του εν λόγω ιστοτόπου, ο οποίος εκτός των άλλων δεσμεύει και τις πληρωμές που πραγματοποιούνται ηλεκτρονικά, μέχρι ο καταναλωτής -σε όποια χώρα και αν βρίσκεται- να πιστοποιήσει την παραλαβή των ειδών που παρήγγειλε και προπλήρωσε. Μόνο τότε αποδεσμεύονται τα χρήματα από το aliexpress και πληρώνεται ο προμηθευτής. Ο καταναλωτής έχει τη δυνατότητα του «dispute», να δηλώσει δηλαδή πως έχει πρόβλημα με τη συναλλαγή, και τότε το aliexpress παρεμβαίνει προκειμένου αυτό να λυθεί. Στον ίδιο ιστότοπο, που λειτουργεί στα πρότυπα του eBay, δίνεται μεγάλη βαρύτητα στην αξιολόγηση τόσο των προμηθευτών όσο και των πελατών. Ο πελάτης μπορεί να δει ποιοι προμηθευτές έχουν αξιολογηθεί ως αξιόπιστοι και ποιοι όχι. Το ανωτέρω παράδειγμα θα ήταν μια καλή περίπτωση και για την ελληνική αγορά, στην οποία θα μπορούσε να λειτουργεί αντιστοίχως κάποια ιστοσελίδα ως θεματοφύλακας.
Άλλη διέξοδο θα μπορούσε να αποτελέσει η χρήση κινητών μηχανών από τις εταιρείες ταχυμεταφορών, ώστε να χρεώνουν τις πιστωτικές και χρεωστικές κάρτες των πελατών κατά την παράδοση της παραγγελίας. Από την πλευρά τους οι επιχειρήσεις θα μπορούσαν να διαθέτουν μια διαδικασία κατά την οποία κάθε συναλλαγή θα χρεώνεται σε κάποιον υπάλληλο- εκπρόσωπο τους. Έτσι, κατά την καταχώρηση της παραγγελίας ο πελάτης θα μπορεί να ενημερώνεται ποιος την έχει χρεωθεί και είναι υπεύθυνος για αυτήν. Με τον τρόπο αυτό, η συναλλαγή καθίσταται πιο προσωποποιημένη, με αποτέλεσμα ο πελάτης να νιώθει μεγαλύτερη ασφάλεια. Με τη βοήθεια μάλιστα της τεχνολογίας, θα μπορούσε να δει ποιος πραγματικά είναι ο εν λόγω εκπρόσωπος (φωτογραφία), αλλά και να συνομιλήσει μαζί του (chat). Η υπηρεσία αυτή έχει αρχίσει να υλοποιείται σε μερικές εταιρείες όπως ο ΟΤΕ.
Τέλος, σημαντικό είναι να ενημερώνεται ο καταναλωτής μέσω πολλαπλών και επαναλαμβανόμενων μηνυμάτων για τις ενέργειες στις οποίες έχει προβεί για την ασφάλεια των συναλλαγών το ηλεκτρονικό κατάστημα. Πρέπει να καθίσταται σαφές στον καταναλωτή πως για την πληρωμή του προϊόντος μεταφέρεται σε ιστοσελίδα κάποιας τράπεζας και πως η εταιρεία χρησιμοποιεί ασφαλή πρωτόκολλα, όπως το ssl.


Τα παραπάνω αποτέλεσαν και μια μικρή εισαγωγή για το τέταρτο ερώτημα της παρούσας εργασίας, που αναφέρεται στη χρησιμότητα της αλληλεπίδρασης με τον πελάτη και την εξατομίκευση των προϊόντων και υπηρεσιών. Στις μέρες μας, ο όρος «εξατομίκευση των προϊόντων» έχει μετεξελιχθεί στη μαζική εξατομίκευση. Η μαζική εξατομίκευση στο marketing, στη βιομηχανία και στο management είναι η χρήση ευέλικτων βιομηχανικών συστημάτων, τα οποία με την υποστήριξη υπολογιστών παράγουν εξατομικευμένα/ διαφοροποιημένα προϊόντα. Οι εταιρίες θα μπορούν να παράγουν εξατομικευμένα προϊόντα με τον ίδιο χρόνο ανταπόκρισης, ίδια αποδοτικότητα και ποιότητα με χαμηλότερο κόστος, χρησιμοποιώντας μεθόδους μαζικής παραγωγής.
Στο παρελθόν η εξατομίκευση προϊόντος και τα προϊόντα χαμηλού κόστους δεν συνδυάζονταν. Η μαζική παραγωγή προσέφερε προϊόντα χαμηλού κόστους, αλλά εντελώς ομοιόμορφα. Από την άλλη πλευρά, η εξατομίκευση/ διαφοροποίηση ήταν προϊόν σχεδιαστών και τεχνιτών και γενικότερα ακριβή. Οι επιχειρήσεις μπορούν σήμερα να χρησιμοποιήσουν τεχνολογίες βασισμένες σε λογισμικά ή τεχνολογίες διαλογικές όπως το διαδίκτυο, που να επιτρέπουν στους πελάτες/ καταναλωτές να πραγματοποιούν μια αμφίδρομη επικοινωνία με μία επιχείρηση και να μπορούν να προσδιορίσουν τις μοναδικές απαιτήσεις τους από ένα προϊόν, το οποίο κατόπιν αυτού μπορεί να κατασκευαστεί μέσω μίας αυτόματης ή ημιαυτόματης παραγωγικής διαδικασίας.
Προς την κατεύθυνση αυτή δραστηριοποιούνται σήμερα μεγάλες εταιρείες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη Nike, η οποία πρόσφατα λανσάρισε την καινούρια της ιδέα: το Nike iD Lab. Πρόκειται για έναν ειδικά διαμορφωμένο χώρο, μισό κατάστημα- μισό στούντιο, όπου ο καταναλωτής μπορεί να σχεδιάσει τα δικά του αθλητικά παπούτσια. Μπορεί να επιλέξει μεταξύ διαφόρων υλικών, χρωμάτων και σχεδίων, δημιουργώντας μοναδικά υποδήματα σύμφωνα με τα γούστα και τις επιλογές του. Αφού ο σχεδιασμός του υποδήματος ολοκληρωθεί, οι προδιαγραφές στέλνονται ηλεκτρονικά στον κατασκευαστή και εντός τριών εβδομάδων τα εξατομικευμένα υποδήματα φτάνουν στον παραλήπτη μέσω ταχυδρομείου.

 
Όσο αφορά βέβαια στη χρησιμότητα της αλληλεπίδρασης, κατά την άποψή μου πρέπει να γίνει διαχωρισμός ανάμεσα στην πώληση εμπορευμάτων και την παροχή υπηρεσιών. Στο Marketing Υπηρεσιών, εκτός από τα βασικά και ελεγχόμενα στοιχεία του Marketing (προϊόν /υπηρεσία, τιμή, διανομή, προώθηση), που επικοινωνούν τα χαρακτηριστικά και την εικόνα στους πελάτες ή επηρεάζουν την ικανοποίηση των πελατών, έρχονται να προστεθούν και τα εξής ακόμη πιο σημαντικά στοιχεία: το ανθρώπινο δυναμικό και οι διαδικασίες, που λαμβάνουν καθοριστικό ρόλο στην παρερχόμενη τελική υπηρεσία και την ικανοποίηση των πελατών.

Τα βασικά χαρακτηριστικά των υπηρεσιών σε σχέση με τα προϊόντα, είναι τα εξής:
1.    Άυλή υπόσταση
2.    Μεταβλητότητα
3.    Αδυναμία διαχωρισμού
4.    Φθαρτότητα
Επειδή οι περισσότερες εταιρείες παρέχουν και προϊόντα και υπηρεσίες, ένα βασικό ερώτημα που προκύπτει συχνά είναι το αν αυτό που τελικά παρέχουν είναι υπηρεσία ή προϊόν. Η παροχή υπηρεσιών συγχέεται συχνά με την παροχή προϊόντων (υλικών αγαθών). Στην πραγματικότητα όμως σπανίως πραγματοποιείται παροχή μόνο καθαρής υπηρεσίας ή μόνο καθαρού προϊόντος. Αυτό είναι γνωστό ως Service Continuum (συνεχής και ομογενής παροχή της υπηρεσίας), για αυτό όλες ανεξαιρέτως οι εταιρείες δίνουν πλέον έμφαση σε όλες εκείνες τις διαδικασίες (υπηρεσίες) που στοχεύουν στην καλύτερη εξυπηρέτηση των πελατών και στην ικανοποίησή τους ακόμη και μετά την πώληση.
Οι επιτυχημένες εταιρίες παροχής υπηρεσιών εστιάζουν την προσοχή τους και στους πελάτες αλλά και στους υπαλλήλους τους. Κατανοούν την αλυσίδα υπηρεσίας- κέρδους, η οποία συνδέει τα κέρδη της εταιρίας με την ικανοποίηση των εργαζομένων και των πελατών.
Η αλυσίδα υπηρεσίας- κέρδους αποτελείται από πέντε κρίκους[6]:
1.    ποιότητα εσωτερικής εξυπηρέτησης: επιλογή και εκπαίδευση υπαλλήλων, ποιοτικό περιβάλλον εργασίας και ισχυρή υποστήριξη σε όσους έρχονται σε επαφή με τους πελάτες, που οδηγούν σε…
2.    ευχαριστημένους και παραγωγικούς υπαλλήλους εξυπηρέτησης: πιο ικανοποιημένους, αφοσιωμένους και παραγωγικούς υπαλλήλους που οδηγούν σε…
3.    μεγαλύτερη αξία υπηρεσίας: πιο αποτελεσματική και αποδοτική δημιουργία αξίας για τον πελάτη και παροχή υπηρεσιών που οδηγεί σε…
4.    ικανοποιημένους και πιστούς πελάτες: ικανοποιημένους πελάτες οι οποίοι παραμένουν πιστοί, επαναλαμβάνουν την αγορά και συνιστούν την εταιρία σε άλλους πελάτες με αποτέλεσμα…
5.     υγιή κερδοφορία και ανάπτυξη της εταιρίας: ανώτατες αποδόσεις της εταιρίας παροχής υπηρεσιών.


Συμπεράσματα
2015- 1963. Μισός αιώνας και κάτι. Παρόλα αυτά πραγματοποιήθηκε παραλληλισμός των δύο αυτών εποχών. Το έγχρωμο και το ασπρόμαυρο. Κάτι από το παρελθόν με την τεχνολογία αιχμής. Φαίνεται άστοχο. Έγινε όμως στο επίπεδο της διαχείρισης των καταναλωτών ως ατόμων. Δεν έχουν τις ίδιες καταναλωτικές ανάγκες και συμπεριφορές. Έχουν όμως ανάγκες και συμπεριφορές, τις οποίες η επιχείρηση είναι υποχρεωμένη, εφόσον θέλει να επιτύχει, να μελετήσει. Η διαφορά παρατηρείται στον όγκο των πελατών άρα και των πληροφοριών, των οποίων η επιχείρηση πρέπει να διαχειριστεί και να εκμεταλλευτεί. Ο κυρ Παντελής, παρά τον έρωτα του για την Φιφίκα, δεν άφηνε τίποτα στην τύχη του, όσο αφορά το μεγαλομπακάλικο. Ακόμα και όταν ο Ζήκος ήθελε να του «φάει» τις δεκάρες από τις εισπράξεις, εκείνος αντιδρούσε. Και αντιδρούσε γιατί γνώριζε ότι δεν είναι η δεκάρα της μιας συναλλαγής, μα οι επαναλαμβανόμενες συναλλαγές που μάζευαν πολλές δεκάρες.
Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν τις μεγάλες διαφορές στις εποχές, είδαμε όμως και την αναγκαιότητα ύπαρξης μεθοδολογίας και διαδικασιών που να εκμεταλλεύονται τα δεδομένα. Ακριβώς λόγω του τεράστιου όγκου συναλλαγών και πληροφορίων, η ανάγκη για εναρμόνιση των σύγχρονων επιχειρήσεων αποτελεί πλέον παράγοντα επιτυχίας. Με τον καιρό άλλαξε ο κυρ Παντελής. Αδυνάτησε, έβγαλε μαλλιά, έκανε αυστηρή χωρίστρα και έβαλε κουστούμι. Μπήκε σε επιχείρηση και απέκτησε μεγαλόσχημο τίτλο. Δεν άλλαξε όμως η ανάγκη για προσωποποιημένη σχέση με τους πελάτες, που θα του δίνουν την πληρέστερη κατά το δυνατόν πληροφόρηση, έστω και cyber.


[2] Στο διαδικτυακό τόπο: http://el.wikiversity.org/wiki/Decision_Support_System%28DSS%29, (ημερομηνία ανάκτησης: 07-04-2015).
[3] Nikolaos Mylonopoulos, «Επιχειρήσεις αντιμέτωπες με τις αδυναμίες τους: Μερικά εργαλεία πληροφορικής για τολμηρή ανασυγκρότηση», στο διαδικτυακό τόπο: http://blog.alba.edu.gr/2012/07/02/%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%87%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BC%CE%AD%CF%84%CF%89%CF%80%CE%B5%CF%82-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%B9%CF%82-%CE%B1%CE%B4%CF%85%CE%BD/, (ημερομηνία ανάκτησης: 07-04-2015).
[4] Nikolaos Mylonopoulos, «Επιχειρήσεις αντιμέτωπες με τις αδυναμίες τους: Μερικά εργαλεία πληροφορικής για τολμηρή ανασυγκρότηση», στο διαδικτυακό τόπο: http://blog.alba.edu.gr/2012/07/02/%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%87%CE%B5%CE%B9%CF%81%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9%CF%82%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B9%CE%BC%CE%AD%CF%84%CF%89%CF%80%CE%B5%CF%82-%CE%BC%CE%B5-%CF%84%CE%B9%CF%82-%CE%B1%CE%B4%CF%85%CE%BD/, (ημερομηνία ανάκτησης: 07-04-2015).
[5]Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ), «Έρευνα για τη διείσδυση του Ίντερνετ στην Ελλάδα», στο διαδικτυακό τόπο: (http://www.infosoc.gr/infosoc/el-GR/grafeiotypou/news/opis_news/general/e_europe.htm), (ημερομηνία ανάκτησης: 07-04-2015).
[6] Στο διαδικτυακό τόπο: http://www.synergysolution.gr/main/marketing-ikanopoihsh-pelaton/, (ημερομηνία ανάκτησης: 07-04-2015).
Κατηγορίες:Opinion

Σχίσμα και παπικό πρωτείο

Απρίλιος 7, 2015 Σχολιάστε

Το σχίσμα μεταξύ των εκκλησιών Ανατολής και Δύσης δεν είναι ένα γεγονός του οποίου μπορούμε με ακρίβεια να χρονολογήσουμε την αρχή. Αναπτύχθηκε σταδιακά ως αποτέλεσμα μιας μακράς και πολύπλοκης διαδικασίας, που άρχισε πολύ πριν τον 11ο αιώνα και ολοκληρώθηκε αρκετά αργότερα. Οι δύο πλευρές ήταν ήδη αποξενωμένες μεταξύ τους, αρκετά πριν το σχίσμα καταστεί επίσημο γεγονός. Από το τέλος του 3ουαιώνα η αυτοκρατορία είχε χωριστεί σε δύο τμήματα, το καθένα με δικό του αυτοκράτορα και δική του πρωτεύουσα. Ο κατατεμαχισμός της Δύσης από τους βαρβάρους, οι εισβολές των Αβάρων και των Σλάβων στη Βαλκανική, η άνοδος του Ισλάμ και η εικονομαχία συνέβαλαν στην περαιτέρω απομάκρυνση Ανατολής και Δύσης. Το προοδευτικό πέρασμα της Ρώμης στην σφαίρα επιρροή των Φράγκων ήταν η αρχή μιας γενικότερης αλλαγής κατεύθυνσης[1].
Εξαρχής υπήρχαν σημαντικές διαφορές μεταξύ ανατολικής και δυτικής Εκκλησίας. Στην Ανατολή η ίδρυση αρκετών εκκλησιών αναγόταν στους Αποστόλους, ενώ ένα αίσθημα ισότητας είχε αναπτυχθεί μεταξύ των επισκόπων. Το συλλογικό και συνοδικό πνεύμα ήταν έντονο στους κόλπους της Εκκλησίας. Αντίθετα η Δύση είχε μόνο μια μεγάλη επισκοπική έδρα, η οποία προβάλλοντας το προνόμιο της αποστολικής ίδρυσης της έφτασε στο σημείο να θεωρείται «Η Αποστολική Έδρα». Συνήθως αποδεχόταν τις αποφάσεις των Οικουμενικών Συνόδων, αλλά δε διατηρούσε πολύ ενεργητικό ρόλο σε αυτές. Θεωρούσε την Εκκλησία λιγότερο ως σώμα και περισσότερο ως μοναρχία, μοναρχία του πάπα[2].
Με τις εισβολές των βαρβάρων και την πτώση της αυτοκρατορίας στη Δύση, οι απολυταρχικές δομές της Εκκλησίας της ενισχύθηκαν. Ενώ στην Ανατολή η κοσμική εξουσία στήριζε την πολιτισμένη τάξη και επέβαλε το νόμο, στη Δύση η παποσύνη ήταν αυτή που ενεργούσε ως κέντρο ενότητας, ως στοιχείο συνέχειας και σταθερότητας στην πολιτική και πνευματική ζωή. Υπό την πίεση των περιστάσεων ο Πάπας ανέλαβε το ρόλο του εντολέα προς τους εκκλησιαστικούς υφιστάμενους του και προς τους κοσμικούς άρχοντες[3].
Παρά τις σοβαρές θεολογικές, εκκλησιολογικές και λατρευτικές αντιθέσεις που παρουσιάστηκαν ως αποτέλεσμα της σταδιακής απομάκρυνσης των δύο εκκλησιών, πλήρης και ανοιχτή διαφωνία δεν προέκυψε παρά μόνο στα μέσα του 9ου αιώνα. Ένας καταιγισμός ιστορικών γεγονότων έλαβε χώρα έως το 1054 που αναπόφευκτα οδήγησε σε ρήξη. Το οριστικό σχίσμα μεταξύ των εκκλησιών Ανατολής και Δύσης θεωρείται το πιο συγκλονιστικό εκκλησιαστικό γεγονός της συγκεκριμένης περιόδου.
Πριν προχωρήσουμε σε οποιαδήποτε όμως περαιτέρω ανάλυση, καθίσταται απαραίτητη μια προσπάθεια αποσαφήνισης των όρων «παπικό πρωτείο» και «σχίσμα» για την κατά το δυνατόν καλύτερη κατανόηση του θέματος. Αρχικά, «παπικό πρωτείο» είναι κατά την Καθολική Εκκλησία η αποστολική εξουσία που ασκεί ο επίσκοπος Ρώμης έναντι των υπολοίπων Εκκλησιών. Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, μόνο ο Πέτρος παρέλαβε από τον Κύριο το πλήρωμα της αποστολικής εξουσίας, την οποία ύστερα μετέδωσε στους άλλους Αποστόλους. Ενεργώντας ως ενδιάμεσος μεταξύ του Κυρίου και αυτών θεωρήθηκε επικεφαλής τους. Μέσω της θεωρίας αυτής και δεδομένου ότι ο Πέτρος ήταν ο ιδρυτής της Εκκλησίας της Ρώμης, πάπας προβάλλεται ως ο κανονικός διάδοχος του θρόνου του Πέτρου και μια μυστική προέκταση της αυθεντίας του. Το λειτούργημα του Πέτρου διαιωνίζεται στην Εκκλησία μέσω του πάπα, καθώς ενεργεί σε αυτήν ως άλλος Πέτρος ή ως ο ίδιος ο Πέτρος[4].
Όσο αφορά τον όρο «σχίσμα», εάν εκληφθεί με την υλική έννοια του, υπονοεί διχογνωμία. Η ειδική έννοια της λέξης είναι ο χωρισμός των μελών μιας κοινωνίας, ενώ στην εκκλησιαστική γλώσσα σημαίνει το χωρισμό από την ενότητα της Εκκλησίας. Ο Απόστολος Παύλος χρησιμοποιεί το συγκεκριμένο όρο αναφορικά με τις εσωτερικές διενέξεις της κοινότητας της Κορίνθου, παράλληλα προς τον όρο «αίρεση». Η αίρεση αποτελεί την επιδείνωση του σχίσματος λόγω δογματικής διαφοροποίησης. Αρχικά ο όρος σήμαινε τη ρήξη της ενότητας στο περιβάλλον της τοπικής Εκκλησίας σε σχέση με τον επίσκοπο, ως εγγυητή της ενότητας αυτής. Στη συνέχεια όμως, ο όρος απέκτησε μεγαλύτερη βαρύτητα και ευρύτητα. Καθώς όλες οι τοπικές εκκλησίες είναι ενωμένες μεταξύ τους, η διακοπή κοινωνίας από έναν επίσκοπο σημαίνει και αποκοπή από την ενότητα της καθολικής και Οικουμενικής Εκκλησίας[5].
Η παρούσα εργασία στοχεύει στη διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο ο θεσμός του παπικού πρωτείου συνετέλεσε στη δημιουργία του σχίσματος μεταξύ των εκκλησιών Ανατολής και Δύσης. Στο πρώτο κεφάλαιο θα αναφερθούν τα απορρέοντα από τη θεωρία του παπικού πρωτείου ιστορικά γεγονότα, χωριζόμενα σε αυτά που έλαβαν χώρα πριν τον 9ο αιώνα και σε αυτά που πραγματοποιήθηκαν από τις αρχές του μέχρι το οριστικό σχίσμα το 1054. Στο δεύτερο κεφάλαιο θα αποτυπωθούν οι θεολογικές διαφορές στις οποίες βασίστηκε ή προκάλεσε ο συγκεκριμένος θεσμός και θα παρουσιαστούν συνοπτικά οι θέσεις των δύο δογμάτων απέναντι σε αυτά. Τέλος, ακολουθεί ο επίλογος στον οποίο επιχειρείται μια σύνοψη της μελέτης του παπικού πρωτείου ως αιτίου του σχίσματος μεταξύ των δύο εκκλησιών.

Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Από τους αρχαίους χρόνους συγκεκριμένες τοπικές εκκλησίες έχαιραν ιδιαίτερης εκτίμησης μεταξύ των υπόλοιπων λόγω της αυθεντίας τους ως προς τη γνησιότητα της αποστολικής τους παράδοσης. Κατά το Β΄ αιώνα υπήρχε μια σαφής προτίμηση της μαρτυρίας ορισμένων εκκλησιών, λόγω των αποδεδειγμένων με την αδιάκοπη αποστολική διαδοχή αποστολικών καταβολών τους. Η εξαιρετική αυτή τιμή αποδόθηκε με τον κανονικό όρο «πρεσβεία τιμής» και καθιερώθηκε με το συνοδικό σύστημα στη ζωή της Εκκλησίας. Τα πρεσβεία τιμής, απαλλαγμένα από κάθε έννοια διοικητικής δικαιοδοσίας, υπηρετούσαν την ενότητα της Εκκλησίας στην ορθή πίστη και αγάπη. Στους τιμώμενους με πρεσβεία τιμής θρόνους της Εκκλησίας εξέχουσα θέση κατείχε η Εκκλησία της Ρώμης[6]. Οι αξιώσεις της Δύσης αναφορικά με το πρωτείο της Εκκλησίας της Ρώμης και του επισκόπου αυτής βασίστηκαν στα εθιμικώς αποδιδόμενα «πρεσβεία τιμής» των πρώτων αιώνων. Οι όροι «πρεσβεία» και «πρωτείο» υποδηλώνουν λεπτές αλλά σημαντικές διαφορές αποχρώσεων μεταξύ προνομίων και δικαιωμάτων[7].

Το παπικό πρωτείο τους πρώτους οκτώ αιώνες

Το πρωτείο του επισκόπου Ρώμης προβαλλόταν εκ μέρους των δυτικών εκπροσώπων με κάθε ευκαιρία και με ποικίλους τρόπους. Οι πρώτες σχετικές αναφορές, παρότι πρώιμες σε σχέση με την περαιτέρω εξέλιξη του θεσμού, εκφράστηκαν κατά τη διάρκεια των Οικουμενικών Συνόδων. Οι παπικές αξιώσεις πρωτοεμφανίστηκαν το 431 στη Γ΄ Οικουμενική Σύνοδο, όπου υποστηρίχτηκε από την αντιπροσωπεία του πάπα Σελεστίνου πως ο Πέτρος ορίστηκε από το Χριστό θεμέλιο της Εκκλησίας, πως συνεχίζει να είναι παρών μέσω των διαδόχων του και πως απαιτεί από αυτούς πράξη διαιτησίας[8].
Όταν μερικά χρόνια αργότερα ο 28οςκανόνας της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου (451) αναγνώρισε ίσα πρεσβεία τιμής μεταξύ των θρόνων Ρώμης και Κωνσταντινούπολης, προκλήθηκε οξύτατος ανταγωνισμός μεταξύ αυτών. Η δήλωση του πάπα Λέοντος του Μέγα (453) ότι ο Κύριος έδωσε τη δύναμη Του στους Αποστόλους με ενδιάμεσο τον Πέτρο, ήταν καθοριστική για την εξέλιξη των σχέσεων της Ρώμης με τις υπόλοιπες εκκλησίες και αποτέλεσε μία πρώιμη έκφραση των αξιώσεων της Δύσης[9].
Τα επόμενα έτη οι παπικές αξιώσεις προχώρησαν ένα βήμα παραπέρα.Κατά τη διάρκεια της ΣΤ΄ Οικουμενικής Συνόδου (680-681) ο πάπας Αγάθων διεκδίκησε μια αρχή που προσδιορίστηκε σε σχέση με την πίστη. Ανακήρυξε την θεμελιωμένη από τον Πέτρο Εκκλησία της Ρώμης πνευματική μητέρα όλων των εκκλησιών. Μερικά χρόνια αργότερα στη Σύνοδοτης Νίκαιας (787) ο πάπας υπενθύμισε μέσω των αντιπροσώπων του ότι η πίστη της Ρώμης αποτελεί το μείζον κριτήριο της πίστης και ότι η κοινωνία των άλλων εκκλησιών με αυτήν σήμαινε και την κοινωνία με ολόκληρη την Εκκλησία[10].
Η ανάπτυξη και η θεμελίωση του θεσμού του παπικού πρωτείου εκ μέρους της δυτικής Εκκλησίας ξεκίνησε νωρίς στους κόλπους της Εκκλησίας. Οι εκκλησίες της Ανατολής δεν αντιλήφθηκαν εγκαίρως τη σημασία και την προοπτική εξέλιξης των αξιώσεων αυτών. Τα χρόνια εκείνα τυραννούσαν την Ανατολή σημαντικά προβλήματα, μη επιτρέποντας της να αντιδράσει άμεσα και αποτελεσματικά στις παπικές αξιώσεις. Ο παπισμός βρήκε την ευκαιρία να επιβληθεί σε όλη τη Δύση και να ενδυναμώσει τη θέση του τους πρώτους οκτώ αιώνες. Όταν συγκέντρωσε αρκετή δύναμη, γεγονός το οποίο υποβοήθησαν οι Φράγκοι βασιλείς, προσπάθησε να επεκτείνει την κυριαρχία του και στην Ανατολή, περίπου στα μέσα του 9ου αιώνα[11].

Το παπικό πρωτείο από τον 9ο αιώνα έως το σχίσμα του 1054

Ο όρος «παπικό πρωτείο» έχει φορτιστεί με μία σύγχυση μεταξύ του παραδεκτού κανονικού περιεχομένου του στο θεσμό της Πενταρχίας και των μεταγενέστερων εκκλησιαστικών παρεκκλίσεων για τη διεκδίκηση της αναγνώρισης του ως θεσμού θείου δικαίου στη ζωή της Εκκλησίας[12]. Ήδη από το μεσαίωνα ο πάπας επιχείρησε να ενώσει υπό το σκήπτρο του εκκλησιαστική και πολιτική εξουσία. Η σύζευξη των δύο εξουσιών γέννησε τη θεωρία του παποκαισαρισμού, σύμφωνα με την οποία κάθε εξουσία, εκκλησιαστική και πολιτική, εκπορεύεται από τον τοποτηρητή του Θεού στη γη, δηλαδή τον πάπα. Η δημιουργία της Αγίας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και η παράλληλη ανάληψη από τους ποντίφικες του προνομίου να διαθέτουν το αυτοκρατορικό στέμμα υπερακόντισαν την παπική εξουσία[13].
Καθίσταται προφανές ότι προέκυψαν σοβαρές διαφοροποιήσεις στη λειτουργία της ανατολικής και της δυτικής Εκκλησίας. Παρά τις αντιθέσεις τους, πλήρης και ανοιχτή διαφωνία δεν εμφανίστηκε παρά μόνο στα μέσα του 9ου αιώνα. Όσο ο πάπας αξίωνε την απόλυτη εξουσία στα όρια της Δύσης, το Βυζάντιο δεν είχε αντίρρηση. Ο πάπας όμως πίστευε πως η δικαιοδοσία του έπρεπε να επεκταθεί και στην Ανατολή. Η τριβή ξεκίνησε μόλις προσπάθησε να προωθήσει τις αξιώσεις του αυτές[14].
Όταν ο Πατριάρχης Ιγνάτιος καθαιρέθηκε το 858, στη θέση του χειροτονήθηκε ο Φώτιος. Ο πάπας Νικόλαος Α΄ ξεκίνησε εκκλησιαστικές και πολιτικές μάχες εναντίον του Πατριάρχη και του Αυτοκράτορα, προσπαθώντας να επέμβει και να επιβάλει τις εξουσίες του παπικού θρόνου[15]. Επικαλούμενος κανόνες της Σαρδικής (343) και καθώς οι πατριαρχικές μεταβολές έγιναν χωρίς τη δική του γνώση, ζήτησε να συμμετάσχει στη λύση του προβλήματος, στοχεύοντας βεβαίως στην απόκτηση δικαιωμάτων στην Ανατολή[16]. Το 861 συγκλήθηκε σύνοδος στην Κωνσταντινούπολη, γνωστή και ως Πρωτοδευτέρα, ώστε να κριθεί η καθαίρεση του Ιγνατίου. Στη σύνοδο αυτή συμμετείχαν και εκπρόσωποι του πάπα που ψήφισαν υπέρ του Φωτίου[17]. Ο Φώτιος δικαιώθηκε αλλά δε συνέβη το ίδιο και με τις παπικές αξιώσεις. Η κρίση δεν πήρε τη μορφή «εκκλήτου» προς τον παπικό θρόνο, αλλά τη μορφή κανονικής αναθεώρησης μιας κρίσης επισκόπου από σύνοδο[18].
Ο πάπας συνέταξε επιστολές προς τον Αυτοκράτορα, τον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως και τους επισκόπους της Ανατολής, στις οποίες παρουσιάσθηκε μέσω των Ψευδοϊσιδώρειων διατάξεων ως απόλυτος κυρίαρχος της Εκκλησίας και ύψιστος κριτής και δικαστής της[19]. Προσπάθησε μάλιστα να επέμβει ξανά το 862 συγκαλώντας σύνοδο στη Ρώμη υπό την προεδρία του, που απέρριψε τη σύνοδο του 861.Αναγνώρισε τον Ιγνάτιο ως κανονικό πατριάρχη, διέταξε την καθαίρεση του Φωτίου και τιμώρησε τους επισκόπους του που έλαβαν μέρος στην Πρωτοδευτέρα σύνοδο[20]. Ο πάπας Νικόλαος φαίνεται να είχε ιδιαίτερη ιδέα για τα προνόμια της έδρας του και κατέβαλλε μεγάλες προσπάθειες για να επιβάλλει την εξουσία του. Σύμφωνα με ένα γράμμα του που χρονολογείται το 865, ο Πάπας έχει προικιστεί με εξουσία πάνω σε όλη τη γη, άρα σε κάθε Εκκλησία[21].
Ο Φώτιος και η πλειοψηφία των Ελλήνων δεν αποδέχονταν τις αποφάσεις αυτές[22]. Άλλωστε η επέμβαση του πάπα αντιτίθετο προς τον 4οκανόνα της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου που όριζε ότι οι επίσκοποι εκλέγονται, τοποθετούνται και κρίνονται από τους επισκόπους των πλησιέστερων τοπικών επαρχιών ή εκκλησιαστικών περιφερειών, όπως έγινε δηλαδή και στην περίπτωση του Φωτίου[23]. Ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Γ΄ με επιστολή του προς τον πάπα, του δήλωσε την απόρριψη των αποφάσεων της συνόδου της Ρώμης. Ο πάπας εξακολούθησε να τονίζει τις αξιώσεις του και του αρνήθηκε το δικαίωμα σύγκλισης συνόδου, καθώς μόνο εκείνος είχε το δικαίωμα να αποφαίνεται για τη νομιμότητα ή όχι της εκλογής του Φωτίου[24].
Από την άλλη πλευρά οι Βυζαντινοί ήταν μεν διατεθειμένοι να εφεσιβάλλουν στη Ρώμη, αλλά μόνο υπό τους όρους του 3ου κανόνα της συνόδου της Σαρδικής. Σύμφωνα με αυτόν, ένας υπό καταδικαστική απόφαση επίσκοπος μπορούσε να ζητήσει έφεση στη Ρώμη και ο πάπας αποφάσιζε για τυχόν επανάληψη της δίκης. Η επανάληψη εκδικαζόταν από τους πλησιόχωρους επισκόπους του καταδικασθέντα επισκόπου και όχι από τον πάπα. Ο πάπας αναστρέφοντας τις αποφάσεις των λεγάτων του και αξιώνοντας την επανάληψη της δίκης, υπερέβαινε τον συγκεκριμένο κανόνα και η συμπεριφορά του θεωρήθηκε αδικαιολόγητη και αντικανονική παρέμβαση σε υποθέσεις άλλου Πατριαρχείου[25].
 Παράλληλα προς τα παραπάνω οι παπικοί προσπάθησαν να εισάγουν τα δικά τους έθιμα στη Βουλγαρία, όπου εκείνη την εποχή υπήρχε βυζαντινή ιεραποστολή. Καθώς οι δύο ιεραποστολές κινούνταν σε διαφορετικές αρχές, όταν βρέθηκαν στο ίδιο πεδίο δράσης η σύγκρουση κατέστη αναπόφευκτη. Οι Λατίνοι επιδόθηκαν σε μια άγρια επίθεση κατά των Ελλήνων, χρησιμοποιώντας όλα τα σημεία στα οποία η πρακτική των Βυζαντινών διέφερε από τη δική τους. Στη Ρώμη η προσθήκη του filioque δε χρησιμοποιούταν ακόμη, αλλά ο πάπας Νικόλαος είχε στηρίξει πλήρως τους Γερμανούς που ήθελαν να το εισάγουν στη Βουλγαρία[26]. Η Κωνσταντινούπολη εξέλαβε τη στάση της Ρώμης ωςεπέμβαση σε περιοχή δική της δικαιοδοσίας, γεγονός αντίθετο προς τον 28οκανόνα της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου. Με αυτόν επικυρώνονταν τα δικαιώματα του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως στη διοίκηση της Θράκης και στα κατεχόμενα μέλη της. Ο Φώτιος συνέταξετην Εγκύκλιο Επιστολή (866) προς τους Πατριάρχες της Ανατολής, εκθέτοντας το ζήτημα και ζητώντας σύγκλιση συνόδου. Η σύνοδος της Κωνσταντινούπολης (867) καταδίκασε τις ετερόδοξες διδασκαλίες και τις αντικανονικές πράξεις της Ρώμης και του πάπα. Ο πάπας Νικόλαοςκαθαιρέθηκε με την κατηγορία της παρέμβασης σε θέματα άλλης Εκκλησίας[27].
 Ο Ιγνάτιος επανήλθε όμως αιφνιδιαστικά στο θρόνο, γεγονός που επικυρώθηκε σε σύνοδο στην Αγία Σοφία, γνωστή και ως «Αντιφωτειανή» Σύνοδος (869). Οι παπικοί αντιπρόσωποι παρουσιάστηκαν ως κριτές και απαίτησαν συμμόρφωση σε αποφάσεις που είχαν ήδη λάβει σε σύνοδο στη Ρώμη[28]. Παρουσίασαν μάλιστα έναν λίβελλο που περιείχε τις αποφάσεις της συνόδου αυτής και προέβαλαν το παπικό πρωτείο ώστε να γίνουν αποδεκτές[29]. Η σύνοδος του 869 καταδίκασε και αναθεμάτισε το Φώτιο. Όταν ύστερα από οκτώ χρόνια επήλθε ο θάνατος του Ιγνατίου, συγκλήθηκε σύνοδος στην Αγία Σοφία με την παρουσία εκπροσώπων και των πέντε Πατριαρχείων, στην οποία ο Φώτιος αποκαταστάθηκε, η σύνοδος του 869 αναθεματίστηκε και η αρχή της Πενταρχίας επαναβεβαιώθηκε, αποκρούοντας έτσι κάθε παπική διεκδίκηση[30].
Τα υπόλοιπα χρόνια της πατριαρχίας του Φωτίου, ο πάπας της περιόδου Ιωάννης Η΄ δεν επιχείρησε να επιβάλλει παπικές αξιώσεις στην Ανατολή. Στις αρχές του 11ουαιώνα και συγκεκριμένα το 1014, ο πάπας Βενέδικτος υιοθέτησε την προσθήκη του filioque στη Δυτική Εκκλησία, παρότι είχε χαρακτηριστεί ως αιρετική διδασκαλία. Στη στέψη του αυτοκράτορα Ερρίκου Β΄ στη Ρώμη (1014) το Σύμβολο απαγγέλθηκε στη νοθευμένη του μορφή[31]. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να σημειωθεί ότι το Σύμβολο της Πίστεως ανήκει σε όλη την Εκκλησία και όχι μόνον στη Δύση ή στην Ανατολή. Σε περίπτωση που επιβάλλεται οποιαδήποτε τροποποίηση μοναδική δικαιοδοσία έχει η Οικουμενική Σύνοδος.
Όταν οι βυζαντινές επαρχίες της νότιας Ιταλίας καταλήφθηκαν από τους Σαρακηνούς και τους Νορμανδούς, ο Πάπας Λέων Θ΄ θεώρησε ότι πλέον αυτές υπάγονταν στη δικαιοδοσία του. Διόρισε στη Σικελία αρχιεπίσκοπο τον Ουμβέρτο, καθαίρεσε τον επίσκοπο Σιπόντου της Απουλίας και κατήργησε την αρχιεπισκοπή, εντάσσοντας την πόλη στη λατινική μητρόπολη του Βενεβέντου. Ο Μιχαήλ Κηρουλάριος απάντησε κλείνοντας λατινικές εκκλησίες και μοναστήρια του Βυζαντίου, καταγγέλλονταςτα λατινικά έθιμα στην κάτω Ιταλία και παροτρύνοντας τον Αρχιεπίσκοπο Αχρίδας Λέοντα να εκθέσει τις λατινικές πλάνες και να τις καταδικάσει. Ο Ουμβέρτος αφού μετέφρασε την επιστολή του Λέοντα Αχρίδας στα λατινικά, την έδωσε στον πάπα[32].
Ο πάπας έστειλε τρεις παπικούς λεγάτους στην Κωνσταντινούπολη, με επικεφαλής τον Ουμβέρτο, για να παραδώσουν εκ μέρους του επιστολές στον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο Μονομάχο και στον Πατριάρχη Μιχαήλ Κηρουλάριο. Σε αυτές ο πατριάρχης κατηγορούταν πως ανέβηκε στον πατριαρχικό θρόνο αθρόον, πως ήθελε να υποτάξει του πατριάρχες της Ανατολής και πως από φιλαρχία αποδεχόταν τον τίτλο «Οικουμενικός». Κατακρινόταν λόγω της αποδοκιμασίας των λατινικών εθίμων και του παπικού πρωτείου και καλούταν να μετανοήσει, να υποταχτεί στον πάπα και να δεχθεί τη λατινική διδασκαλία. Τέλος τονιζόταν η υπεροχή της Εκκλησίας της Ρώμης έναντι των άλλων, αλλά και της πολιτικής εξουσίας[33]. Οι εκπρόσωποι του πάπα αντιμετώπισαν τον Μιχαήλ Κηρουλάριο υποτιμητικά, εμφανιζόμενοι ως κριτές με εκτεταμένη δικαιοδοσία και άδεια[34]. Ο πατριάρχης θεώρησε ότι οι παπικοί αντιπρόσωποι δεν εξέφραζαν τις παπικές θέσεις και ότι η επιστολή πιθανότατα δεν ήταν αυθεντική και δεν θέλησε να συνομιλήσει μαζί τους περεταίρω. Αποφάσισε να συζητήσει με αυτούς μόνο σε σύνοδο, με την παρουσία ορθοδόξων ιεραρχών και αντιπροσώπων από τα άλλα πατριαρχεία. Οι απεσταλμένοι αρνήθηκαν υποστηρίζοντας για άλλη μια φορά τη θεωρία περί παπικού πρωτείου[35].
Το πρωί του Σαββάτου 16 Ιουλίου 1054, λίγο πριν αρχίσει η θεία Λειτουργία στην Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης, οι παπικοί αντιπρόσωποι μπήκαν στο Ιερό Βήμα και τοποθέτησαν Βούλα Αφορισμού στην Αγία Τράπεζα. Τέσσερις μέρες αργότερα σύνοδος στην Κωνσταντινούπολη αναθεμάτισε τους συντάκτες του εγγράφου. Την by Savings Addon»>Κυριακή 24 Ιουλίου ο αναθεματισμός αναγνώστηκε επίσημα στην Αγία Σοφία[36]. Τα γεγονότα αυτά καταγράφηκαν στην ιστορία ως το οριστικό Σχίσμα ανάμεσα στην Ανατολική και την Δυτική Εκκλησία.
Οι παπικές αξιώσεις εμφανίστηκαν νωρίς στην Εκκλησία, παρότι τους πρώτους οκτώ αιώνες βρίσκονταν ακόμα υπό ανάπτυξη. Μετά τον 9ο αιώνα προβλήθηκαν με κάθε τρόπο και μέσο, ακόμα και με τη χρήση νόθων εγγράφων. Η εισαγωγή διαφόρων καινοτομιών εκ μέρους της Δύσης στη δογματική της διδασκαλία, στο λατρευτικό της βίο και στην εκκλησιαστική της οργάνωση στηρίχτηκε στην περί παπικού πρωτείου θεωρία. Καθένα από τα παραπάνω γεγονότα ξεχωριστά αποτέλεσε μια έκφραση των αξιώσεων της, ενώ όλα μαζί συνετέλεσαν ιστορικά στην αναπόφευκτη σύγκρουση και στην οριστική ρήξη μεταξύ των εκκλησιών Ανατολής και Δύσης.


Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Παραπάνω αναφέρθηκαν ιστορικά γεγονότα τα οποία λειτουργώντας συσσωρευτικά οδήγησαν στη διάσπαση του εκκλησιαστικού σώματος. Τα γεγονότα αυτά βασίστηκαν στις διαφορετικές ερμηνείες, μελέτες και θέσεις σε σχέση με τα ιερά κείμενα και τους ιερούς κανόνες της Εκκλησίας. Οι διαφορετικές ερμηνείες δημιούργησαν προοδευτικά τις αξιώσεις των δυτικών περί παπικού πρωτείου και αποτέλεσαν τα θεολογικά αίτια της ρήξης στο σώμα της Εκκλησίας. Η θέσπιση του πρωτείου του πάπα προκάλεσε επίσης τη διαφοροποίηση της δυτικής Εκκλησίας σε σχέση με τον τρόπο θεώρησης του εκκλησιαστικού οργανισμού αλλά και διοίκησης του. Στο παρόν κεφάλαιο πρόκειται να αναγνωριστούν οι βασιζόμενες στη θεωρία του παπικού πρωτείου θεολογικές διαφορές της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και οι απορρέουσες εξ’ αυτών εκκλησιολογικές.

Προβολή του πέτρειου πρωτείου ως βάση του παπικού πρωτείου

Η δυτική παράδοση αναφορικά με το πρόσωπο και τον ρόλο του Αποστόλου Πέτρου διαφοροποιήθηκε ως προς την αντίστοιχη ανατολική. Για τους Λατίνους ο Απόστολος Πέτρος κατείχε κάποιο ιδιαίτερο «πρωτείο» μεταξύ των υπολοίπων μαθητών και Αποστόλων, «πρωτείο» που στη συνέχεια κάθε επίσκοπος Ρώμης κληρονομεί ως διάδοχος του[37]. Καταβλήθηκε μάλιστα μια προσπάθεια τεκμηρίωσης της συγκεκριμένης θεωρίας μέσω της αποσπασματικής προβολής μεμονωμένων ευαγγελικών χωρίων και περισσότερο του Μτ 16: 16-19. Μία τέτοια όμως μεθοδολογία εξέτασης αυτόνομων και αποκομμένων από την υπόλοιπη πατερική παράδοση χωρίων καθίσταται εκ΄ προοιμίου καταδικασμένη.
Η «πρωτοκαθεδρία» του Πέτρου πρέπει να αξιολογηθεί στο ευρύτερο πλαίσιο των Ευαγγελίων και των άλλων καινοδιαθηκικών κειμένων[38]. Στη βάση αυτή ο Πέτρος δε φαίνεται να υπερέχει μεταξύ των υπολοίπων Αποστόλων, ούτε με κάποιον τρόπο αποδεικνύεται ότι οι Χριστιανοί του 1ου αιώνα έβλεπαν τον Πέτρο ως καθολικό ηγέτη της Εκκλησίας. Αντιθέτως ο Πέτρος φαίνεται να είχε τις ίδιες δυνάμεις και αδυναμίες με τους υπολοίπους Αποστόλους[39], να έλαβε από το Χριστό τις ίδιες με αυτούς εξουσίες[40], έκρινε και κρινόταν[41]. Η Καινή Διαθήκη τονίζει μεν την ξεχωριστή φυσιογνωμία του Πέτρου, αλλά δεν περιέχει καμία απόδειξη περί κάποιου Πέτρειου μόνιμου αξιώματος, προοριζόμενου για ατομική διαδοχή από εκκλησιαστικούς ηγέτες[42].
Θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε βέβαια ότι ο Πέτρος υπερέχει «χρονικά» έναντι των άλλων Αποστόλων. Παρέλαβε δηλαδή εξουσίες πριν από αυτούς, γεγονός που του προσδίδει ένα «πρωτείο τιμής». Ήταν ο πρώτος που λειτούργησε ως τύπος Χριστού κατά την τέλεση του ευχαριστιακού μυστηρίου, ο πρώτος που εγκαινίασε τη μυστηριακή περίοδο που ο Χριστός είναι παρών μεταξύ των εκλεκτών του στο ιερό μυστήριο και ο πρώτος μετά το Χριστό που ως τύπος του εγκαθίδρυσε την Εκκλησία ως μυστηριακή πραγματικότητα στη γη[43]. Η λέξη «πρώτος» δε σημαίνει όμως μοναδικός. Πρώτος είναι αυτός που εντάσσεται σε μια σειρά διαδοχής και όχι η αρχή της. Αρχή στην Εκκλησία είναι μόνο ο Χριστός[44].
Η διαφορετική θεώρηση Ανατολής και Δύσης ως προς το πρόσωπο του Πέτρου θα μπορούσε να θεωρηθεί ελάσσονος σημασίας και ευκόλως παραβλέψιμη. Η ύπαρξη όμως ενός πέτρειου πρωτείου, ειδικά με τον τρόπο που η δυτική Εκκλησία το αντιλαμβάνεται και το συνδέει με τις περί παπικού πρωτείου αξιώσεις της, το κατέστησε μία από τις κυριότερες θεολογικές διαφορές σε σχέση με την ανατολική Εκκλησία.

Παπικό πρωτείο και ερμηνεία των αποφάσεων των Οικουμενικών Συνόδων

Η θεωρία του παπικού πρωτείου, όπως προαναφέρθηκε, βασίστηκε στα πρεσβεία τιμής του θρόνου της Ρώμης, που αρχικά αναγνωρίζονταν εθιμικά αλλά αργότερα κατοχυρώθηκαν και κανονικά. Συγκεκριμένα οι παπικές αξιώσεις σχετίστηκαν με τον 6ο κανόνα της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου, τον 3ο κανόνα της Β΄ Οικουμενικής Συνόδου και τον 28ο κανόνα της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου. Βάσει αυτών είναι γεγονός ότι αποδόθηκε στον επίσκοπο Ρώμης ένα είδος πρωτείου τιμής, που όμως δεν είχε την έννοια του οικουμενικού πρωτείου, όπως οι Λατίνοι θεωρούσαν. Σε ομολογία αυτού ο 36ος κανόνας της Πενθέκτης Συνόδου απέρριψε οποιοδήποτε διοικητικό πρωτείο του επισκόπου Ρώμης αναγνωρίζοντας ίσα πρωτεία τιμής μεταξύ αυτού και του πατριαρχικού θρόνου της Κωνσταντινούπολης.
Η διαθλαστική ερμηνεία των κανόνων των Ιερών Συνόδων εκ μέρους της δυτικής Εκκλησίας, που οδήγησε σε αυθαίρετα συμπεράσματα περί ύπαρξης διοικητικών δικαιοδοσιών, αποτέλεσε έναν σημαντικό θεολογικό παράγοντα στη διάσπαση των εκκλησιών Ανατολής και Δύσης. Στην ερμηνεία αυτή η Ορθόδοξη Εκκλησία αντέτεινε την ξεκάθαρη θέση των κανόνων της Πενθέκτης Οικουμενικής Συνόδου που ανανέωσε και όλους τους προηγούμενους κανόνες που καθόριζαν τα ισότιμα πρεσβεία τιμής μεταξύ των εκκλησιών.

Παπικό πρωτείο και υποβιβασμός των Οικουμενικών Συνόδων έναντι αυτού

Η περί παπικού πρωτείου θεωρία σε συνδυασμό με την αποστολικότητα του παπικού θρόνου συνετέλεσε στη δημιουργία και άλλων καινοτόμων θεωριών εκ μέρους της δυτικής Εκκλησίας. Έτσι θεωρήθηκε ότι ο επίσκοπος Ρώμης κατέχει το πλήρωμα της ιερατικής εξουσίας, αποτελεί την υπέρτατη εκκλησιαστική αυθεντία και έχει δικαιοδοσία να κρίνει τελεσίδικα και αμετάκλητα τα ζητήματα όλης της Εκκλησίας. Οι αποφάσεις του παπικού θρόνου δεν υπόκεινται στην κρίση καμίας συνόδου αφού ακόμα και οι Οικουμενικές Σύνοδοι έχουν κανονική ισχύ μόνο εάν κυρώνονται από τον παπικό θρόνο[45].
Αντιθέτως για την Ορθόδοξη Εκκλησία, μόνο οι κανόνες των Οικουμενικών Συνόδων εμπεριέκλειαν την απόλυτη αυθεντία. Και αυτό συνέβαινε γιατί οι κανόνες στηρίζονταν στην Αγία Γραφή και στην πατερική παράδοση, ενώ θεσπίζονταν και επικυρώνονταν από την Εκκλησία μέσω των συλλογικών και συνοδικών διαδικασιών της. Η θέσπιση ενός κανόνα μέσω Οικουμενικής Συνόδου προσέδιδε σε αυτόν αυτομάτως οικουμενικότητα, διαχρονικότητα, διατοπικότητα και αυθεντικότητα.
Θεολογικά λοιπόν υπάρχει απόσταση μεταξύ των δύο εκκλησιών καθώς το ρόλο που η δυτική Εκκλησία αποδίδει στον πάπα μέσω της θεωρίας του παπικού πρωτείου, η Ορθόδοξη Εκκλησία το αναγνωρίζει μόνο σε ένα συλλογικό θεσμό που αποφασίζει με τη χάρη του Αγίου Πνεύματος.

Παπικό πρωτείο και δικαιοδοσία τροποποίησης του δόγματος

Η καινοφανής θεωρία του filioque έκανε την εμφάνιση της στον δυτικό κόσμο μόλις τον 4ο αιώνα, αν και κατοχυρώθηκε ως επίσημη διδασκαλία της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας τον 10ο[46]. Πρόκειται ουσιαστικά για την προσθήκη της φράσης «καὶ ἐκ τοῦΥιοῦ» στο Σύμβολο της Πίστεως αναφορικά με την εκπόρευση του Αγίου Πνεύματος[47]. Δηλαδή ενώ στο Σύμβολο Νίκαιας- Κωνσταντινούπολης και κατά την Ορθόδοξη παράδοση το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται μόνο από τον Πατέρα, οι δυτικοί αντέτειναν ότι το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται και από τον Πατέρα αλλά και από τον Υιό. Άμεση συνέπεια ήταν ο υποβιβασμός του Αγίου Πνεύματος σε σχέση με τα άλλα δύο πρόσωπα και η πρόταξη μίας μορφής δυαρχίας έναντι του τριαδικού Θεού[48].
Η αυθεντία που με το πέρασμα των αιώνων είχε πια κατοχυρωθεί στο πρόσωπο του πάπα, ήταν τέτοια ώστε να του επιτρέπει να τροποποιεί ακόμα και το δόγμα της Εκκλησίας, αγνοώντας και αδιαφορώντας για οποιαδήποτε συνοδική διαδικασία. Μία παπική απόφαση ήταν αρκετή βάσει των ήδη αναπτυχθέντων διδασκαλιών περί παπικού πρωτείου και ανωτερότητας του πάπα έναντι των υπολοίπων επισκόπων και των Οικουμενικών Συνόδων.

Παπικό πρωτείο και ο ρόλος του εντός της Εκκλησίας

Κατά την πρωτοχριστιανική περίοδο η λέξη «Εκκλησία» συνδέθηκε άμεσα με τον αντίστοιχο όρο της αρχαίας ελληνικής γραμματείας. Αντιστοιχούσε στην επίσημη και κατά τακτά διαστήματα συνέλευση των πολιτών με σκοπό τη λήψη αποφάσεων. Το γεγονός ότι στις Γραφές η λέξη «Εκκλησία» συνοδεύεται από τη γενική «του Θεού» ή «του Χριστού», την μεταβάλει σε Θεοκρατική αλλά όχι σε αυταρχική ή τυραννική. Και μόνο η χρήση της λέξης «Εκκλησία» δίνει την έννοια της συλλογικότητας. Το Άγιο Πνεύμα μόνο τη σύναξη του λαού του Θεού διανέμει τα χαρίσματα και τις εξουσίες του[49].
Στον ανατολικό Χριστιανισμό δεν ευδοκίμησε ποτέ ο παπισμός, ούτε κάποιος ανάλογος θεσμός. Υπερίσχυσαν θεσμοί εκκλησιαστικής συλλογικότητας, όπως η σύνοδος των επισκόπων και η Πενταρχία των πατριαρχών. Ο επίσκοπος ήταν επικεφαλής της τοπικής Εκκλησίας, ενώ ο σύλλογος των επισκόπων συνιστούσε τη σύνοδο που αποφαινόταν επί των αναφυόμενων ζητημάτων και στην οποία οι τοπικοί επίσκοποι λειτουργούσαν ως εξουσιοδοτημένοι εκπρόσωποι των τοπικών εκκλησιών. Το αξίωμα του επισκόπου συνδέεται με την Ευχαριστία και δεν έχει κανένα κύρος έξω από αυτή. Δεν έχει νόμιμη εξουσία πέραν εκείνης που απορρέει από το μυστήριο, ούτε υπάρχουν εξουσίες που απορρέουν από κάποια άλλη πηγή πέραν του μυστηρίου και της Εκκλησίας[50]. Η τέλεση ειδικών λειτουργιών εκ μέρους των επισκόπων στο σώμα των πιστών, δε τους εντάσσει σε κάποια ειδική κάστα. Η Εκκλησία δεν έχει κυβερνήτες και κυβερνώντες, μόνο μέλη του ίδιου σώματος[51].
Κάθε τοπική Εκκλησία είναι εξίσου Εκκλησία με οποιαδήποτε άλλη και εξίσου ορατό κέντρο της καθολικότητας, της αποστολικότητας και της ενότητας της μίας Εκκλησίας. Όπως κάθε τοπική Εκκλησία δε μπορεί να ισχυριστεί ότι ενσαρκώνει την καθολικότητα, την αποστολικότητα και την ενότητα της Εκκλησίας περισσότερο από μία άλλη, έτσι κάθε επίσκοπος δε μπορεί να ισχυριστεί ότι ενσαρκώνει τις διάφορες εξουσίες και λειτουργήματα του αξιώματος του περισσότερο από έναν άλλο[52]. Κάθε επίσκοπος που εκφράζει την αληθινή πίστη, κατέχει την αλήθεια του Χριστού και σχετίζεται άμεσα με τον Πέτρο και το Χριστό. Επειδή εκφράζουν τον Λόγο της Αλήθειας, όλοι οι επίσκοποι είναι όλοι διάδοχοι του Πέτρου και περιβάλλονται με τα αποστολικά λειτουργήματα που πριν από όλους έλαβε αυτός[53].
Αντίθετα στη δυτική Εκκλησία ξεκίνησε τον μεσαίωνα μια διαδικασία διαφοροποίησης ως προς τον τρόπο κατανόησης του εκκλησιαστικού οργανισμού, που κατέληξε στη διαμόρφωση μιας νέας αντίληψης για την Εκκλησία και τη δομή της. Η αντίληψη αυτή έγινε επίσημη δογματική εκκλησιολογία και η αποδοχή της αποτέλεσε όρο συμμετοχής στο πλήρωμα των πιστών[54]. Η διαφοροποίηση της δυτικής εκκλησιολογίας έγκειται στα χαρακτηριστικά που αφορούν την οργάνωση και τη διακυβέρνηση της Εκκλησίας, στη θεώρηση της ως μια συλλογική, σωματειακή, θεσμοποιημένη κοινωνία που πρέπει να κυβερνάται όπως κάθε μορφή ανθρώπινης ή πολιτικής κοινωνίας[55]. Για τη διακυβέρνηση ενός σώματος απαιτείται η διάκριση του κυβερνώντος από τον κυβερνώμενο και η ύπαρξη των κατάλληλων προσόντων από μεριάς κυβερνώντων ώστε να ασκούν αποτελεσματική διοίκηση[56]. Οι εξουσιοδοτημένοι να χορηγούν τα εκκλησιαστικά μυστήρια κατείχαν κατά πρώτο λόγο τα προσόντα αυτά και διαχωρίστηκαν απόλυτα από τους λαϊκούς.
Ο πάπας εξελίχθηκε σε απόλυτο και υπέρτατο κυρίαρχο της χριστιανικής Εκκλησίας της Δύσης. Έγινε ισόβιος κυρίαρχος της, απαλλάχθηκε της υποχρέωσης να λογοδοτεί σε οποιοδήποτε θεσμό και πρόσωπο, ενώ η διδασκαλία του έπρεπε να γίνεται αποδεκτή από όλη την Εκκλησία. Στη Δύση δημιουργήθηκε ένας νέος βαθμός ιεροσύνης με ύψιστες εκκλησιαστικές και παγκόσμιες δικαιοδοσίες, που καθίστατο υπεράνω ιεραρχών, πατριαρχών και Οικουμενικών Συνόδων. Στον πάπα χορηγήθηκε ένα σύνολο απόλυτων εξουσιών διοίκησης της επίγειας Εκκλησίας, διάφορων των εξουσιών που με αδιάκοπη αποστολική διαδοχή παραδίδονται από τους Αποστόλους, καθιστώντας τον ανώτερο από το υπόλοιπο επισκοπικό σώμα[57].
Η Εκκλησία και τα μέλη της δεν σχετίζονταν με το παπικό αξίωμα, δε μπορούσαν να διεκδικήσουν τον έλεγχο επί του πάπα, ούτε να παράσχουν οποιαδήποτε δικαιοδοσία σε άλλον. Όπως ο Χριστός είναι η κεφαλή και η αρχή της ενότητας της ουράνιας κοινωνίας, ο πάπας, ως εκπρόσωπος Του, είναι η κεφαλή και η αρχή της ενότητας ολόκληρης της Εκκλησίας στη επίγεια μορφή της. Είναι η τελική αυθεντία και ο ανώτατος νομοθέτης που μετατρέπει τις ουράνιες εντολές σε συγκεκριμένους νόμους[58].


Η διαφορετική αυτή στάση περιβλήθηκε ένθενκακείθεν από επιχειρήματα και αποφάσεις που δεν είναι τίποτα άλλο παρά θεολογικοί λόγοι. Από την μία οι αιτιάσεις της Δύσης που αποσκοπώντας στην εξουσία επιδόθηκε στην ερμηνεία των ιερών κειμένων και στη θέσπιση κανόνων και από την άλλη η διαφορετική ερμηνεία και η προσήλωση στην παράδοση της εκκλησίας της Ανατολής. Το πνευματικό κληροδότημα της διδασκαλίας του Χριστού είναι η μια αδιαίρετη Καθολική και Ορθόδοξη Εκκλησία. Και για κάθε Χριστιανό πρέπει να αποτελεί επιδίωξη. Για τον λόγο αυτό η αξία της μελέτης των ιστορικών και θεολογικών λόγων που οδήγησαν στο σχίσμα έχει ιδιαίτερη αξία, καθώς αυτοί πρέπει να αποτελέσουν το μέσον και η αφορμή του διαλόγου μεταξύ των δογμάτων με στόχο την αλήθεια, που θα προκύψει από την νέα μεγάλη Καθολική Εκκλησία.


Παπαδοπούλου Έλενα 

Ελληνική
Ζηζιούλα, Ι. Ελληνισμός και Χριστιανισμός (Αθήνα: Εκδόσεις της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδας, 2003).
Ματσούκα, Ν. Δογματική και Συμβολική Θεολογία Β΄ (Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Π. Πουρνάρα, 2010)
Μόσχου, Δ. «Η Ορθόδοξη Εκκλησία στο Βυζάντιο», στο Δ. Μόσχος, Σ Ράγκος, Η Ορθοδοξία ως κληρονομιά: Τόμ. Α΄ Οι πρώτες Ιστορικές Καταβολές Της Ορθόδοξης Εκκλησίας (Πάτρα: Έκδοση Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, 2002) 180-181.
Μπέγζου, Μ. «Οι πρώτες διαφοροποιήσεις Ανατολικού (Ελληνόφωνου) και Δυτικού (Λατινόφωνου) Χριστιανισμού», στο Μ. Μπέγζος, Στ. Πορτελάνος, Αλ. Καριώτογλου, Γ. Μεταλληνός, Η Ορθοδοξία ως κληρονομιά: Τόμ. Β΄ Η Ορθόδοξη Εκκλησία σε Ανατολή και Δύση (Πάτρα: Έκδοση Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, 2001) 26.
Πορτελάνου, Στ. «Το σχίσμα Ρώμης-Κωνσταντινούπολης και η πολεμική αντιπαράθεση Ορθοδοξίας και Ρωμαιοκαθολικισμού», στο Μ. Μπέγζος, Στ. Πορτελάνος, Αλ. Καριώτογλου, Γ. Μεταλληνός, Η Ορθοδοξία ως κληρονομιά: Τόμ. Β΄ Η Ορθόδοξη Εκκλησία σε Ανατολή και Δύση (Πάτρα: Έκδοση Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, 2001) 68-81.
Φειδά, Β. Εκκλησιαστική Ιστορία, Τoμ. Α’ Απ’ αρχής μέχρι την Εικονομαχία (Αθήνα: Εκδόσεις Διήγηση, 2002)
Φειδά, Β. Εκκλησιαστική Ιστορία, Τoμ. Β’ Από την Εικονομαχία μέχρι τη Μεταρρύθμιση (Αθήνα: Εκδόσεις Διήγηση, 2002)
«Σχίσμα», Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια, Α.Π. Λυγγοέρης, επιμ. εκδ., Τομ.11 (Αθήνα: Εκδόσεις Αθαν. Μαρτίνου, 1964) στ. 614
Ξενόγλωσση
Karmiris, J. «TheSchism of the Roman Church», στο διαδικτυακό τόπο: http://www.ecclesia.gr/greek/press/theologia/index.asp (ημερομηνία ανάκτησης: 20-01-2014).
Sherrard, Ph. Η Εκκλησία, ο Παπισμός και το Σχίσμα, ελλ. Μετ. Π. Τσαλίκη (Αθήνα: Εκδόσεις Πεμπτουσία, 1992)
Stylianopoulos, T. «Η Βιβλική βάση του Πρωτείου», Δελτίο Βιβλικών Μελετών, 23 (Ιανουάριος-Ιούνιος 2005) 7-27   
Ware, Κ. «Η Ορθόδοξη Εκκλησία», στο διαδικτυακό τόπο: http://www.imdlibrary.gr/index.php/2013-01-14-09-09-13/books/book/88-ware-k-i-orthodoksi-ekklisia/2-books(ημερομηνία ανάκτησης: 20-01-2014).


[1] Κ. Ware, «Η Ορθόδοξη Εκκλησία», στο διαδικτυακό τόπο: http://www.imdlibrary.gr/index.php/2013-01-14-09-09-13/books/book/88-ware-k-i-orthodoksi-ekklisia/2-books(ημερομηνία ανάκτησης: 20-01-2014).
[2] Κ. Ware, όπ. ανωτ.
[3] Κ. Ware, όπ. ανωτ.
[4] Β. Φειδά, Εκκλησιαστική Ιστορία, Τoμ. Α’ Απ’ αρχής μέχρι την Εικονομαχία (Αθήνα: Εκδόσεις Διήγηση, 2002) 848-849.
[5] «Σχίσμα», Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια, Α. Π. Λυγγούρης, επιμ. εκδ., Τόμ. 11 (Αθήνα: Εκδόσεις Αθαν. Μαρτίνου, 1964) στ. 614.
[6] Β. Φειδά, Εκκλησιαστική Ιστορία: Τoμ. Α’, όπ. ανωτ. 194-197.
[7] T. Stylianopoulos, «Η Βιβλική βάση του Πρωτείου», Δελτίο Βιβλικών Μελετών, 23 (Ιανουάριος-Ιούνιος 2005) 7.
[8] Στ. Πορτελάνου,«Το σχίσμα Ρώμης-Κωνσταντινούπολης και η πολεμική αντιπαράθεση Ορθοδοξίας και Ρωμαιοκαθολικισμού», στο Μ. Μπέγζος, Στ. Πορτελάνος, Αλ. Καριώτογλου, Γ. Μεταλληνός, Η Ορθοδοξία ως κληρονομιά: Τόμ. Β΄ Η Ορθόδοξη Εκκλησία σε Ανατολή και Δύση (Πάτρα: Έκδοση Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, 2001) 68.
[9] Στ. Πορτελάνου,όπ. ανωτ. 68.
[10] Στ. Πορτελάνου,όπ. ανωτ. 68.
[11] J. Karmiris, «The Schism of the Roman Church», στο διαδικτυακό τόπο: http://www.ecclesia.gr/greek/press/theologia/index.asp (ημερομηνία ανάκτησης: 20-01-2014).
[12] Β. Φειδά, Εκκλησιαστική Ιστορία: Τoμ. Α’, όπ. ανωτ. 848.
[13] I. Γιαννόπουλου, «Το Πρωτείο του Επισκόπου Ρώμης στην Οικουμένη του 21ου αιώνα», στο διαδικτυακό τόπο: http://invenio.lib.auth.gr/record/132395/files/GRI-2013-10902.pdf. (ημερομηνία ανάκτησης: 20-01-2014).
[14] Κ. Ware, όπ. ανωτ.
[15] J. Karmiris, όπ. ανωτ.
[16] Στ. Πορτελάνου, όπ. ανωτ. 73.
[17] Κ. Ware, όπ. ανωτ.
[18] Δ. Μόσχου, «Η Ορθόδοξη Εκκλησία στο Βυζάντιο», στο Δ. Μόσχος, Σ Ράγκος, Η Ορθοδοξία ως κληρονομιά: Τόμ. Α΄ Οι πρώτες Ιστορικές Καταβολές Της Ορθόδοξης Εκκλησίας (Πάτρα: Έκδοση Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, 2002) 180.
[19] J. Karmiris, όπ. ανωτ.
[20] Δ. Μόσχου, «Η Ορθόδοξη Εκκλησία στο Βυζάντιο»,όπ. ανωτ. 180.
[21] Κ. Ware, όπ. ανωτ.
[22] Στ. Πορτελάνου, όπ. ανωτ. 73.
[23] J. Karmiris, όπ. ανωτ.
[24] Στ. Πορτελάνου, όπ. ανωτ. 73.
[25] Κ. Ware, όπ. ανωτ.
[26] Κ. Ware, όπ. ανωτ.
[27] Στ. Πορτελάνου, όπ. ανωτ. 74.
[28] Δ. Μόσχου, «Η Ορθόδοξη Εκκλησία στο Βυζάντιο», όπ. ανωτ. 180.
[29] Στ. Πορτελάνου, όπ. ανωτ. 75.
[30] Δ. Μόσχου, «Η Ορθόδοξη Εκκλησία στο Βυζάντιο», όπ. ανωτ.181.
[31] K. Ware, όπ. ανωτ.
[32] Στ. Πορτελάνου, όπ. ανωτ. 80-81.
[33] Στ. Πορτελάνου, όπ. ανωτ. 80-81.
[34] J. Karmires, όπ. ανωτ.
[35] Στ. Πορτελάνου, όπ. ανωτ. 80-81.
[36] Κ. Ware, όπ. ανωτ.
[37] Β. Φειδά, Εκκλησιαστική Ιστορία: Τoμ. Α’, όπ. ανωτ. 848.
[38] T. Stylianopoulos, όπ. ανωτ. 26.
[39] όπ. ανωτ.18.
[40] όπ. ανωτ.18.
[41] όπ. ανωτ. 21.
[42] T. Stylianopoulos, όπ. ανωτ. 26-27.
[43] Ph. Sherrard, Η Εκκλησία, ο Παπισμός και το Σχίσμα, ελλ. μετ. Π. Τσαλίκη (Αθήνα: Εκδόσεις Πεμπτουσία, 1992) 73.
[44] Στ. Πορτελάνου, όπ. ανωτ. 58.
[45] Β. Φειδά, Εκκλησιαστική Ιστορία: Τoμ. Α’, όπ. ανωτ. 852.
[46] Μ. Μπέγζου, «Οι πρώτες διαφοροποιήσεις Ανατολικού (Ελληνόφωνου) και Δυτικού (Λατινόφωνου) Χριστιανισμού», στο Μ. Μπέγζος, Στ. Πορτελάνος, Αλ. Καριώτογλου, Γ. Μεταλληνός, Η Ορθοδοξία ως κληρονομιά: Τόμ. Β΄ Η Ορθόδοξη Εκκλησία σε Ανατολή και Δύση (Πάτρα: Έκδοση Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, 2001) 26.
[47] Β. Φειδά, Εκκλησιαστική Ιστορία, Τoμ. Β’ Από την Εικονομαχία μέχρι τη Μεταρρύθμιση (Αθήνα: Εκδόσεις Διήγηση, 2002) 96.
[48] Ν. Ματσούκα, Δογματική και Συμβολική Θεολογία Β΄ (Θεσσαλονίκη: Εκδόσεις Π. Πουρνάρα, 2010) 128-136.
[49] Ι. Ζηζιούλα, Ελληνισμός και Χριστιανισμός (Αθήνα: Εκδόσεις της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδας, 2003) 129-130.
[50] Ph. Sherrard, όπ. ανωτ. 27.
[51] όπ. ανωτ. 31.
[52] όπ. ανωτ. 32.
[53] όπ. ανωτ. 37.
[54] όπ. ανωτ. 42.
[55] όπ. ανωτ. 43.
[56] όπ. ανωτ. 55.
[57] όπ. ανωτ. 58.
[58] όπ. ανωτ. 62.
Κατηγορίες:Opinion

Αριστερή κυβέρνηση (;)

Απρίλιος 1, 2015 Σχολιάστε

Τί φωτογραφία είναι αυτή;

Μήπως ξαφνικά έγινα αναρχικός; Αντιεξουσιαστής;
Μπα…..
Αλλά αφού αυτή η κυβερνηση αυτοπροσδιορίζεται ως αριστερή, λέω και εγώ να δηλώσω αναρχικός, ή μαοιστής, ή μπορεί και αρειανός. 
Γρήγορα η κυβέρνηση αυτή ξέχασε οτιδήποτε αριστερό και ευθυγραμμίστηκε πλήρως με μια καθώς πρέπει ευρωπαϊκή κυβέρνηση, η οποία διαπραγματεύεται μεν, διατηρεί δε στο απυρόβλητο οτιδήποτε έχει αποφασίσει η σημερινή Ευρώπη να προστατεύει.  
Οι διαπραγματεύσεις με την Ευρώπη ξεκίνησαν με τους καλύτερους οιωνούς, καθώς ίσως για πρώτη φορά μια κυβερνηση πήγαινε σε διαπραγματεύσεις έχοντας, έστω και δημοσκοπικά, ολόκληρο το λαό με το μέρος της. Μέχρι και συγκεντρώσεις υποστήριξης έγιναν υπέρ της. Πρωτοφανές γεγονός που, αν δεν με απατά η μνήμη μου, είχε να γίνει από την κήρυξη του πολέμου. Δυστυχώς όμως είναι πλέον ξεκάθαρο πως η κυβερνηση αυτή είναι του ίδιου πολιτικού επιπέδου με όλες τις προηγούμενες. Σε όλα τα επίπεδα. 
Σε επίπεδο προσώπων καταρχήν. 
Πρόεδρος της Βουλής επιλέχθηκε ο κλώνος του Μακιαβέλι, που απλα βγάζει το άχτι της στην αντιπολίτευση, διαλύοντας καθε συζήτηση. Μπροστά της ακόμα και βουλευτές όπως ο κυριος Γεωργιάδης φαντάζουν σώφρονες. 
Στο Υπουργείο Οικονομικών, και κυρίως ως εκπρόσωπος επί των διαπραγματεύσεων, ετέθη ένας άνθρωπος που μες την αστάθειά του, ζει το όνειρο του. Ο κύριος Βαρουφακης απολαμβάνει τη δημοσιότητα, την οποία πάντα ονειρευόταν και πίστευε πως δικαιούταν. Τις τελευταίες έντεκα ημέρες κατάφερε και έκανε αποτοξίνωση, αλλά το διάστημα αυτό δεν ήταν ικανό ώστε να σχεδιάσει μια σοβαρή οικονομική πολιτικη. Τα οικονομικά μέτρα που προτείνει είναι απλά αστεία, επιπέδου νηπιαγωγείου. Φόροι στα καπνικά, ίσως αύξηση συντελεστών ΦΠΑ «σε ορισμένα είδη χωρίς σημασία» και άλλες αστειότητες. Παράλληλα, άλλοι πυλώνες της φοροδιαφυγής, όπως οι τράπεζες, παραμένουν στο απυρόβλητο. Ξαφνικά ο ΣΥΡΙΖΑ ξέχασε θέματα όπως οι αυτοκτονίες, και μένουμε να παρατηρούμε τον ψυχολογικά ασταθήΥπουργό Οικονομικών να τρώει εν μέσω κρίσης τα ψαράκια του κάτω απο την Ακρόπολη, αποπνέοντας αέρα που ταιριάζει σε Υπουργό του Μονακό και όχι σε Υπουργό μιας χώρας με το μισό σχεδόν πληθυσμό της κάτω από το όριο της φτώχιας. 
Μαζί με τον κύριο Βαρουφακη, ο άλλος πιο ευτυχισμένος Έλληνας Υπουργός πρέπει να είναι ο κύριος Καμμένος. Ο άνθρωπος αυτός ζει πραγματικά το όνειρο του. Άκυρες δηλώσεις όπως η επανενεργοποίηση των ΜΟΜΑ, γεγονός που αντιβαίνει στο ευρωπαϊκό δίκαιο, αναφορές σχετικά με τους διαγωνισμούς δημοσίων έργων και παλινωδίες όπως «θα δανειστούμε από τη Ρωσία» και «θα συνεκμεταλλευτούμε τους υδρογονάνθρακες με τις ΗΠΑ» δείχνουν πως πρέπει πραγματικά να είναι ευτυχισμένος. Ειδικά τις προηγούμενες μέρες με τις παρελάσεις, πρέπει να πίστεψε στον Άγιο Βασίλη. 
Μπροστά σε αυτούς οι μετοχές Υπουργών όπως του κύριου Κοτζιά, που ονειρεύεται να γίνει ο νέος Ρασπούτιν, ή του κυρίου Λαφαζάνη, που εμφανίζεται τουλάχιστον συνεπής στις ιδέες του, είναι πεσμένες. 
Και σε επίπεδο πολιτικών όμως, η κυβέρνηση ακολουθεί παρόμοιες, εξίσου τραγικές, σαν των προηγούμενων κυβερνήσεων. 
Εξυπνότερο μέτρο για την φοροδιαφυγή θεωρεί τις πληρωμές μέσω τραπέζης. Θα βάλουμε το λύκο να φυλάει τα πρόβατα. 
Εξυπνότερη πρακτική στην εξωτερική πολιτική θεωρείται ο αλληθωρισμός. Από τη μία πρόταση για συνεκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου με τις ΗΠΑ, από την άλλη τα γλυκά μάτια στη Ρωσία. Σαν την ιερόδουλη ανάμεσα στους επίδοξους πελάτες, που επιδυκνύει τα κάλλη της προκαλώντας τους ποιός θα την πάρει. 
Οι δολοφονίες ξεχάστηκαν. Επίσης ξεχάστηκαν και συμβάσεις, όπως του Αεροδρομίου ή της Αττικης Οδού, που μέχρι πρότινος ήταν σημαίες και λάβαρα επανάστασης. Ξεχάστηκε και η ΑΟΖ, όπως ξεχάστηκαν και τα γενόσημα. 
Το μόνο που κατάφερε αυτή η κυβέρνηση είναι να σπαταλήσει την τελευταία ευκαιρία της Ελλάδας. Με μια «άλλη» κυβέρνηση οι λαοί της Ευρώπης ήταν ευήκοα ώτα. Ήταν έτοιμοι να ακούσουν τί πραγματικά συνέβη στην Ελλάδα. Αλλά αντί για συντεταγμένα επιχειρήματα, που θα αναδείκνυαν τα ολέθρια λάθη των μνημονίων, άκουσαν τίποτα. Δεν άκουσαν πως οι Έλληνες επιβαρύνθηκαν τα χρέη των τραπεζών. Δεν άκουσαν πως τράπεζα που ήταν έτοιμη να καταρρεύσει, στηρίχθηκε από τις προηγούμενες κυβερνήσεις και τα μνημονια, και ενώ κατέρρεε βρέθηκε με προίκα άλλες πέντε τράπεζες. Δεν άκουσαν πως το χρέος κουρεύτηκε και αντί να μειωθεί αυξήθηκε. Δεν άκουσαν ποτέ οτι αφού το συνταξιοδοτικό, το φορολογικό σύστημα και η ανταγωνιστικότητα είναι προβληματικά στην Ελλάδα, θα μπορούσαν να υιοθετηθούν αυτούσια τα αντίστοιχα συστήματα της Γερμανίας για παράδειγμα, όπως και οι βασικοί της μισθοί. 
Τα παραπάνω είναι απολύτως φυσιολογικά με την ποιότητα των προσώπων που συναποτελούν την κυβέρνηση. Είναι απολύτως φυσιολογικά από τη στιγμή που η εν λόγω κυβέρνηση ακολουθεί τα βήματα των προηγούμενων. 
Σήμερα το Υπουργείο ανακοίνωσε πως ο ΕΝΦΙΑ θα καταργηθεί, αλλά δε θα προκύψει «τρύπα». Μετάφραση: θα σας πάρω λιγότερα, αλλά στο τέλος θα μου έχετε δώσει τα ίδια. 
Άρχισε και αυτή η κυβέρνηση να μιλάει για «κόκκινες γραμμές». 
Το μοναδικό κόκκινο είναι το φως έξω απο τη πόρτα της Ελλάδας, που εξακολουθεί και είναι εδώ και πολλά χρόνια αναμμένο. 
Κατηγορίες:Opinion

Από τα ευρωπαϊκά προγράμματα σύγκλισης στην Ελλάδα των μνημονίων

Μαρτίου 2, 2015 Σχολιάστε

Πρόλογος
«Καμία κοινότητα δε μπορεί να υπάρχει, ούτε και να έχει σημασία για τους λαούς της, εφόσον οι λαοί αυτοί έχουν διαφορετικό επίπεδο ζωής μεταξύ τους[1]». Η φράση αυτή αποτελεί την περιεκτικότερη τοποθέτηση και τη βασική αρχή των πολιτικών συνοχής που έχει ακολουθήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση από τη γέννηση της ακόμα και από τα πρώιμα στάδια αμέσως μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μαζί με την κοινή αγροτική πολιτική, τα διαρθρωτικά ταμεία και το ταμείο συνοχής[2]συναποτελούν το μεγαλύτερο κομμάτι της συνολικής χρηματοδότησης που χρησιμοποιεί η Ευρωπαϊκή Ένωση και το μεγαλύτερο μέρος των συνολικών δαπανών αυτής. Η Περιφερειακή Πολιτική, ή η Πολιτική Συνοχής όπως αποκαλείται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι ένα μέσο οικονομικής αλληλεγγύης με επιδίωξη την άνοδο του βιοτικού επιπέδου, την κοινωνική συνοχή και την κατάργηση των ανισοτήτων μεταξύ των ελληνικών περιφερειών, αλλά και τη σύγκλιση των περιφερειών αυτών με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η πολιτική συνοχής, που είναι ενσωματωμένη στις συνθήκες από το 1986[3], έχει ως βασικό στόχο τη μείωση των αποκλίσεων ανάμεσα στα επίπεδα ανάπτυξης των διαφόρων περιφερειών για την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής. Ταυτόχρονα ολόκληρη η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει προκλήσεις, οι οποίες απορρέουν από την επιτάχυνση της οικονομικής αναδιάρθρωσης λόγω της παγκοσμιοποίησης[4], του ανοίγματος των συναλλαγών, των αποτελεσμάτων της τεχνολογικής επανάστασης, της ανάπτυξης της οικονομίας της γνώσης, της γήρανσης του πληθυσμού και της αύξησης της μετανάστευσης.


Μέρος 1ο
Μόλις από τη γέννηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναπτύχθηκε έντονος προβληματισμός σχετικά με τις ανισότητες που προϋπήρχαν μεταξύ των χωρών που την συναποτελούσαν και των χωρών που σταδιακά προσχωρούσαν σε αυτήν. Κράτη με διαφορετικές υποδομές, διαφορετικά οικονομικά επίπεδα και μεγάλες ανισότητες αναφορικά με το ακαθάριστο εθνικό προϊόν, έπρεπε να ενωθούν σε μία ενιαία ευρωπαϊκή πολιτική, με ελεύθερες συναλλαγές εντός αυτής. Γρήγορα κατέστη αντιληπτό ότι η ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, όπως άλλωστε και κάθε άλλη αγορά, έχει την τάση να ενισχύει τους προϋπάρχοντες πόλους έλξης των οικονομικών δραστηριοτήτων και επομένως να ενισχύει τη διαδικασία της συγκέντρωσης[5]. Αν δε λαμβάνονταν μέτρα σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς θα έτεινε να εμπεδώσει τις υφιστάμενες ανισότητες στην κατανομή οικονομικών δραστηριοτήτων στο έδαφος της Ένωσης. Γι’ αυτό, ο στόχος της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, η μείωση δηλαδή των ανισοτήτων μεταξύ των διάφορων περιοχών της κοινότητας, εισήχθη στη συνθήκη από την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη[6].
Ιστορική αναδρομή
Το 1981 η Ελλάδα εισέρχεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Από το 1985 ξεκινά να λαμβάνει κοινοτικά κονδύλια με σκοπό την οικονομική σύγκλιση με τα υπόλοιπα κράτη- μέλη της Ένωσης.
·           Η έναρξη γίνεται με τα Μεσογειακά ολοκληρωμένα Προγράμματα (1985-1989). Αποτελούν τον πρόδρομο των κοινοτικών πακέτων στήριξης, καθώς για πρώτη φορά οργανώνεται μια συντονισμένη στρατηγική οικονομικής σύγκλισης μεταξύ των κρατών- μελών.[7]
·           Ακολουθεί το Α΄ Κ.Π.Σ, γνωστό και ως πακέτο Ντελόρ (1989-1994). Είναι η πρώτη φορά που οι πόροι κατανέμονται στοχευμένα σε συγκεκριμένους τομείς. Επιπλέον δημιουργούνται περιφέρειες, ενώ οι πόροι εξειδικεύονται ανά περιφέρεια. Η αναπτυξιακή πολιτική, όπως αναλύθηκε για πρώτη φορά στο πακέτο στήριξης αυτό σε τομείς και περιφέρειες, εξακολουθεί να λειτουργεί έως σήμερα.[8]
·           Εν συνεχεία έχουμε το Β΄ Κ.Π.Σ ή αλλιώς Β΄ πακέτο Ντελόρ (1994-1999), το οποίο υιοθετεί αυτούσια την κωδικοποίηση και τις δράσεις του Α΄ Κ.Π.Σ. θέτοντας νέους αναπτυξιακούς στόχους. Χρονικά συμπίπτει με την έναρξη των ενταξιακών διαδικασιών για την Ελλάδα στην Ο.Ν.Ε..[9]
·           Ακολουθεί το Γ΄ Κ.Π.Σ (2000-2006). Αποτελεί συνέχεια στην υλοποίηση των έργων των προηγούμενων πακέτων στήριξης. Επιπλέον, δίνει βάση σε μεγάλα έργα υποδομής σε σημαντικούς τομείς της ελληνικής οικονομίας, όπως την αγροτική πολιτική, τη ναυτιλία και τον τουρισμό. Παράλληλα, η δημιουργία των υποδομών για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 2004, που χρηματοδοτήθηκαν σε μεγάλο βαθμό από το Γ΄ Κ.Π.Σ, οδηγούν την Ελλάδα σε υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης.[10]
·           Στη συνέχεια έχουμε το Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Στήριξης (ΕΣΠΑ) (2007-2013). Στο πρόγραμμα αυτό εισάγονται οι έννοιες της παραγωγικότητας, της απασχόλησης και της ενίσχυσης της επιχειρηματικότητας.[11]
Δεν είναι τυχαίο πως όλα τα παραπάνω αναφέρονται σχεδόν σε κάθε κείμενο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικό με τις πολιτικές συνοχής. Η Ευρώπη αγωνιά για τις ανισότητες· αγωνιά σε οικονομικό αλλά και σε πολιτικό επίπεδο.
1.    Πολιτικό επίπεδο
Σε κάθε ομάδα, όσο μικρή ή μεγάλη και αν είναι, τυχόν ανισότητες προκαλούν νομοτελειακά διαλυτικές τάσεις. Έτσι ακριβώς και στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι ανισότητες μεταξύ των περιφερειών δημιουργούσαν και δημιουργούν αντιευρωπαϊκά αισθήματα ή τουλάχιστον ευρωσκεπτικισμό[12]. Οι πιο αδύναμες χώρες, στις οποίες ανήκουν συνήθως οι πιο αδύναμες -όπως έχουν ορισθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση- περιφέρειες, υποχρεούνται να παραχωρήσουν εθνική αυτοτέλεια, δίχως να μπορούν να χρησιμοποιήσουν κανένα από τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαν στο παρελθόν, όπως παραδείγματος χάριν την υποτίμηση του εθνικού νομίσματος.
Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι πολίτες των φτωχών περιφερειών να εισπράττουν μόνο τα κακώς κείμενα της νομισματικής και Ευρωπαϊκής Ένωσης και κανένα από τα πλεονεκτήματα που ενδεχομένως θα μπορούσε να τους προσφέρει. Αισθάνονται λοιπόν πως μετέχουν σε μία Ένωση από την οποία τίποτα δε λαμβάνουν, οδηγούμενοι έτσι στην ανάπτυξη αντιευρωπαϊκών αισθημάτων και προβληματισμών αναφορικά με τη συμμετοχή στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Αν και στη συνέχεια πρόκειται να πραγματοποιηθεί εκτενής αναφορά, ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται η περίπτωση της Ελλάδας, καθώς οι πολίτες της θεωρούν πλέον πως συμμετέχουν σε μια Ένωση η οποία περισσότερο τους δεσμεύει παρά τους προστατεύει.
2.    Οικονομικό επίπεδο
Σε οικονομικό επίπεδο οι διαφορές τείνουν να μεγεθύνονται, ιδιαίτερα στην περίοδο κρίσης την οποία βιώνουμε. Ο ισχυρός Βορράς γίνεται ολοένα ισχυρότερος, σε σημείο μάλιστα τα κέρδη του να μην είναι μόνο παραγωγικά αλλά και χρηματοπιστωτικά· συχνά καλείται να δανείσει τα πιο αδύναμα κράτη της Ένωσης. Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα να οδηγούνται οι αδύναμες περιφέρειες σε ένα σπιράλ μαρασμού, καθώς καθημερινά γίνονται φτωχότερες. Ακόμα και η ίδια η μετανάστευση, είτε πρόκειται για εσωτερική είτε για εξωτερική, εντείνει την παρακμή, καθώς η οικονομική δραστηριότητα περιορίζεται στα απολύτως απαραίτητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η διοικητική περιφέρεια Ηπείρου, μια εκ των δυσμενέστερων οικονομικά περιφερειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης[13]. Από την εν λόγω περιφέρεια απουσιάζει σχεδόν κάθε οικονομική δραστηριότητα, γεγονός το οποίο έχει γίνει αντιληπτό εδώ και καιρό. Στους στόχους των πολιτικών συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπάρχει πρόβλεψη για την ανάπτυξη των περιφερειών μέσω της δημιουργίας οδικού δικτύου. Έτσι, πολλές προσπάθειες έχουν δρομολογηθεί τα τελευταία χρόνια για την ανάπτυξη του οδικού δικτύου της Ηπείρου.


Μέρος 2ο
Όσο αφορά την περίπτωση της Ελλάδας, από την ένταξη της στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανήκε στις χώρες με ποσοστό του ΑΕΠ μικρότερο από το 90%[14]του μέσου όρου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να συμμετέχει στα ευεργετήματα των πολιτικών συνοχής από την ένταξη της μόλις έως και σήμερα. Από τα μεσογειακά ολοκληρωμένα προγράμματα, τα πακέτα Ντελόρ, τα προγράμματα ΕΣΠΑ και το τελευταίο σύμφωνο εταιρικής σχέσης 2014-2020, η Ελλάδα είχε πολλές φορές την ευκαιρία να χρηματοδοτήσει με κεφάλαια της Ευρωπαϊκής Ένωσης έργα υποδομών, με σκοπό την εξάλειψη των ανισοτήτων μεταξύ αυτής και των προηγμένων οικονομικά χωρών του Βορρά.
Ιδιαίτερα στην τελευταία τετραετία της κρίσης πολλοί έχουν πέσει στην παγίδα να λειτουργούν ισοπεδωτικά, μηδενίζοντας οτιδήποτε έχει σχέση με τη συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πραγματικότητα απέχει όμως από τέτοιες τοποθετήσεις, καθώς πάρα πολλά έργα υποδομών, τα οποία σήμερα θεωρούμε απλώς αυτονόητα, δεν θα είχαν δημιουργηθεί χωρίς τη χρήση κεφαλαίων από το ταμείο συνοχής. Ασφαλώς, μέσα από τα πακέτα στήριξης ή πιο σωστά από την διαχείριση αυτών, αποκαλύφθηκαν πολλές από τις παθογένειες της ελληνικής οικονομίας[15].
Δεν πρέπει να παραβλέπουμε τα πολύ σημαντικά έργα υποδομών που υλοποιήθηκαν:
·           Έργα μεταφορών: δημιουργία οδικού και σιδηροδρομικού δικτύου.
·           Έργα τηλεπικοινωνιών: εγκατάσταση τηλεφωνικών γραμμών, σύνδεση περιοχών της Ελλάδας μεταξύ τους αλλά και με το εξωτερικό.
·           Αναβάθμιση υποδομών υγείας: κατασκευή επαρχιακών νοσοκομείων σε περιοχές που μέχρι πρότινος δεν είχαν καμία υποδομή.
·           Προστασία περιβάλλοντος: στο σύνολο σχεδόν των προγραμμάτων που χρηματοδοτήθηκαν, η προστασία του περιβάλλοντος αποτελούσε προϋπόθεσή.
Και στην ιδιωτική όμως οικονομία πραγματοποιήθηκαν σημαντικές δράσεις. Επιγραμματικά:
·           Δημιουργήθηκαν ή συντηρήθηκαν με πόρους των προγραμμάτων βιομηχανικές ζώνες.
·           Στηρίχθηκαν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις με επενδυτικά σχέδια εκσυγχρονισμού.
·           Στηρίχθηκε η αγροτική οικονομία προωθώντας τις εξαγωγές και λήφθηκαν μέτρα στήριξης των αγροτών έναντι των καιρικών φαινομένων.
·           Στηρίχθηκε και αναπτύχθηκε η υδατοκαλλιέργεια.
·           Με τα τελευταία πακέτα στήριξης και συγκεκριμένα με το Γ΄ Κ.Π.Σ. προωθήθηκαν οι τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνίας.
·           Επίσης με το Γ΄ Κ.Π.Σ. δόθηκε έμφαση στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού και στην ενίσχυση της απασχόλησης.
·           Τέλος, ως εργαλείο για την προώθηση της εργασίας, προωθήθηκε η δια βίου μάθηση και η σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας[16].
Είναι αλήθεια πως τα όρια μεταξύ της αξιολόγησης των κεφαλαίων των οποίων έχει λάβει η Ελλάδα και της ορθολογικής χρήσης αυτών είναι ασαφή και δυσδιάκριτα. Και αυτό γιατί σχεδόν όλοι, άμεσα ή έμμεσα, έχουμε γίνει αποδέκτες κεφαλαίων που ενώ προορίζονταν για την ανάπτυξη των υποδομών και της ανταγωνιστικότητας της χώρας, χρησιμοποιήθηκαν από όλες σχεδόν τις κυβερνήσεις για την άσκηση πολιτικής παροχών και ρευστότητας πλασματικής.
Τα πακέτα Ντελόρ, που προορίζονταν για την αναδιάρθρωση παραγωγικών τομέων όπως η αγροτική παραγωγή, έγιναν πακέτα παροχολογίας. Ακόμα και σήμερα τα προγράμματα ΕΣΠΑ σε πολλές περιπτώσεις καμία παραγωγικότητα δεν αύξησαν· το μοναδικό το οποίο δημιούργησαν ήταν καινούρια χρηματοδοτικά προγράμματα για τις τράπεζες που τα εκμεταλλεύτηκαν. Επιπλέον, φτάσαμε σε σημείο να λειτουργούν τα προγράμματα αυτά παρηγορητικά μέσα από χαμηλού επιπέδου αυτοαπασχόληση. Έτσι, αντί να προωθούν την εξειδίκευση, τη δια βίου μάθηση και την καινοτομία, έχουν χρηματοδοτήσει άπειρα ψιλικατζίδικα και καταστήματα πρόχειρου φαγητού με σκοπό να μειώσουν βραχυπρόθεσμα σε απόλυτες τιμές τα επίπεδα ανεργίας. Επειδή όμως με τον τρόπο αυτό καμία αύξηση της παραγωγικότητας και του κατά κεφαλήν εισοδήματος δε πραγματοποιείται, αποτελούν στην ουσία επενδύσεις που δεν είναι τίποτε άλλο παρά «τρύπια τσέπη», καθώς τα κέρδη, οικονομικά και παραγωγικά, τα οποία θα προκύψουν από αυτές θα εξανεμισθούν. Οι εν λόγω επιχειρήσεις έχουν ημερομηνία λήξης και τίποτα δεν έχουν να προσφέρουν στην εθνική οικονομία, εφόσον απλώς διαιρούν την κατανάλωση σε μικρότερα τμήματα.
Το καταστροφικότερο όμως όλων είναι πως ακόμα και τα προγράμματα που απευθύνονταν στον πρωτογενή ή δευτερογενή τομέα και τα οποία θα μπορούσαν να αυξήσουν το εθνικό εισόδημα, λειτούργησαν αντίστροφα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα κεφάλαια που διοχετεύτηκαν για την αναδιάρθρωση της αγροτικής παραγωγής, η οποία αντί να προσαρμοστεί στις ανάγκες κατανάλωσης καταστράφηκε, καθώς οι παραγωγοί προτίμησαν με τις επιδοτήσεις να βιοπορίζουν αντί να παράγουν.


Μέρος3ο
Το νέο σύμφωνο εταιρικής σχέσης 2014-2020 έρχεται σε μια πολύ κακή συγκυρία για την Ευρώπη αλλά και για την Ελλάδα. Λόγω μάλιστα της κρίσης, τα κεφάλαια που έχουν διατεθεί σε αυτό είναι ακόμη πιο περιορισμένα σε σχέση με τα αντίστοιχα του προγράμματος 2007-2013[17]. Ακριβώς εξαιτίας των περιορισμένων κεφαλαίων, η εξειδίκευση των μέτρων δράσης είναι ακόμη πιο περιοριστική και αναφέρεται κυρίως στην καινοτομία, έναν τομέα που ούτως ή άλλως ποτέ δεν αποτελούσε ισχυρό χαρτί για την Ελλάδα όσο αφορά την απορρόφηση κονδυλίων. Επιπλέον, με την ένταξη νέων κρατών- μελών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κυρίως των πρώην ανατολικών χωρών, σημαντικό ποσό των κεφαλαίων του προγράμματος διαιρείται σε ακόμα περισσότερες περιφέρειες, μειώνοντας περεταίρω τα κεφάλαια που επρόκειτο να διατεθούν σε περιφέρειες της Ελλάδας.
Μελετώντας το κείμενο του συμφώνου εταιρικής σχέσης[18], παρατηρούμε ότι έχει μεταφερθεί σε αυτό αυτούσια η αγωνία και οι εμπειρίες που προέκυψαν από την τρέχουσα κρίση. Πραγματοποιείται εκτενής αναφορά στις συνέπειες αυτής, στα επίπεδα δηλαδή της φτώχειας και της ανεργίας, που παρουσιάζονται σε οικονομικά μεγέθη τα οποία πολλές φορές είναι εντυπωσιακά και τραγικά. Μέσα από την περιγραφή αυτή το κείμενο εισάγει μάλιστα την έννοια των βραχυπρόθεσμων δράσεων, βασιζόμενο στη λογική της πυρόσβεσης. Δυστυχώς, από την άλλη πλευρά, προκειμένου να εναρμονιστεί το πρόγραμμα με τους κανόνες δημοσιονομικής πειθαρχίας στον καθορισμό μιας αξιόπιστης στρατηγικής, αναλώνεται στα μέτρα ποσοτικής χαλάρωσης και στο χρόνο που πρέπει αυτά να αποσυρθούν. Αναλυτικά αναφέρει[19]:
·           Η απόσυρση των δημοσιονομικών κινήτρων πρέπει να ξεκινήσει μόλις η ανάκαμψη αποκτήσει σταθερή πορεία. Ωστόσο, η επιλογή του χρόνου εφαρμογής της μπορεί να διαφέρει από χώρα σε χώρα και ως εκ τούτου χρειάζεται υψηλός βαθμός συντονισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
·           Οι ενισχύσεις για τη βραχυπρόθεσμη ανεργία πρέπει να ξεκινήσουν να αποσύρονται σταδιακά μόνο εφόσον θεωρηθεί ότι έχει εδραιωθεί ένα σημείο καμπής στην ανάπτυξη του ΑΕΠ και ως εκ τούτου η απασχόληση, με τη συνήθη της χρονική στέρηση, θα έχει αρχίσει να αυξάνεται.
·           Η σταδιακή κατάργηση των τομεακών καθεστώτων στήριξης πρέπει να ξεκινήσει έγκαιρα, δεδομένου ότι συνεπάγονται μεγάλη επιβάρυνση για τον προϋπολογισμό. Κρίνεται ότι έχουν γενικά επιτύχει τους στόχους τους, καθώς και ότι ενδεχομένως έχουν στρεβλωτικές επιπτώσεις στην ενιαία αγορά.
·           Η ενίσχυση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση πρέπει να συνεχιστεί μέχρι να υπάρξουν σαφείς ενδείξεις ότι οι συνθήκες χρηματοδότησης των επιχειρήσεων έχουν γενικά επιστρέψει σε κανονικά επίπεδα.
·           Η άρση της στήριξης του δημοσιονομικού τομέα, ξεκινώντας από τα κρατικά καθεστώτα εγγυήσεων, θα εξαρτηθεί από την κατάσταση της οικονομίας συνολικά και από τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος
Βέβαια και αυτό το πρόγραμμα «δηλώνει αφοσιωμένο» στην αρχή πως «η εξάλειψη των διαφορών παραμένει πρωταρχικός στόχος» και αναγνωρίζει προκλήσεις. Συνοπτικά αυτές είναι οι ακόλουθες:
·           Η παγκοσμιοποίηση
·           Η κλιματική αλλαγή και η κατανάλωση ενέργειας
·           Η περιβαλλοντική υποβάθμιση
·           Οι δημογραφικές αλλαγές
·           Οι οικονομικές και οι κοινωνικές συνέπειες της κρίσης.
Η παρούσα εργασία γράφτηκε σε μία περίοδο κατά την οποία ύστερα από αλλεπάλληλες συσκέψεις η Ελλάδα εξακολουθεί και βρίσκεται ένα βήμα πριν την έξοδο της από την Ευρωζώνη. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι παρά τα προγράμματα σύγκλισης που τριάντα σχεδόν χρόνια υλοποιούνται, η σύγκλιση αυτή δεν έχει επιτευχθεί. Εκ του αποτελέσματος λοιπόν, τα εν λόγω προγράμματα δεν ήταν ικανά ώστε η ελληνική οικονομία να προσεγγίσει τις οικονομίες του πλούσιου Βορρά. Αν η Ελλάδα αποτελούσε το μοναδικό παράδειγμα, θα μπορούσαμε ίσως να θεωρήσουμε πως τα προγράμματα και οι πολιτικές σύγκλισης ήταν στην σωστή κατεύθυνση και πως η αποτυχία σύγκλισης και η απορρόφηση των κεφαλαίων των προγραμμάτων οφείλεται στις αδυναμίες και στην παθογένεια του ελληνικού πολιτικού συστήματος.
Από την άλλη πλευρά όμως, παρατηρούμε ότι κυρίως θύμα της κρίσης είναι ο φτωχός ευρωπαϊκός Νότος, ο οποίος παρά τα τριάντα χρόνια προγραμμάτων σύγκλισης εξακολουθεί και υποφέρει σε σχέση με τον πλούσιο Βορρά. Χώρες που αποτελούν μεγαλύτερα οικονομικά μεγέθη από την Ελλάδα, όπως η Ιταλία, έχουν πέσει και αυτές θύματα της κρίσης.


Επίλογος
Το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν αποτελεί τη μοναδική περίπτωση που οδηγεί στην άποψη περί αποτυχίας των προγραμμάτων σύγκλισης μας οδηγεί στην παραδοχή πως τα εν λόγω προγράμματα τουλάχιστον δεν ήταν ικανά να μετρήσουν την απόδοση ανά χώρα και να αυτοδιορθωθούν στην πορεία των ετών. Στην Ελλάδα δημιουργήθηκε σημαντικός αριθμός υποδομών, και όπως προαναφέρθηκε, πολλά πράγματα που σήμερα θεωρούμε δεδομένα και κεκτημένα, όπως η επικοινωνία και η πρωτοβάθμια περίθαλψη, έχουν χρηματοδοτηθεί από τις πολιτικές στήριξης και σύγκλισης.
Από την άλλη όμως πλευρά, η Ελλάδα από παραγωγική άποψη μπορεί να χαρακτηριστεί, όσο και αν ακούγεται υπερβολικό, κατεστραμμένη. Οι βιομηχανικές ζώνες, όπως αυτή του Βόλου, έχει μετατραπεί σε βοσκότοπο. Μεγάλες βιομηχανίες, όπως η Nissan ή η Michelin, έχουν φύγει από την Ελλάδα η οποία δεν παράγει τίποτα απολύτως πέραν του πρωτογενή τομέα. Το ζήτημα που εγείρεται λοιπόν είναι μήπως εκτός των υποδομών, τα κεφάλαια ή τουλάχιστον ο τρόπος με τον οποίο τα κεφάλαια στήριξης χρησιμοποιήθηκαν λειτούργησαν κατασταλτικά στην δημιουργικότητα και την ανάπτυξη. Μήπως άραγε ο μέσος Έλληνας έμαθε να μην παράγει και να μην ενδιαφέρεται για την παραγωγικότητα, βασιζόμενος σε κάθε είδους επιδότηση;
 Το ερώτημα βέβαια αυτό δεν μπορεί να ακυρώσει τα προγράμματα σύγκλισης, ούτε βέβαια την πρόθεση τους. Σε κάθε περίπτωση πάντως, κατά τη διάρκεια των τελευταίων τριάντα ετών θα έπρεπε να έχει πραγματοποιηθεί η αξιολόγηση και η διόρθωση των προγραμμάτων αυτών, ώστε η σύγκλιση της Ελλάδας με τις χώρες του Βορρά να είχε έως σήμερα αποτελέσει γεγονός.


Βιβλιογραφία
Μποζανίνου Τ., « Ο φόβος του ευρωσκεπτικισμού πλανάται πάνω από τη γηραιά ήπειρο», στο διαδικτυακό τόπο: http://www.tovima.gr/world/article/?aid=565644, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
 «Στη δίνη της ύφεσης: Ποιες είναι οι 9 πιο φτωχές ελληνικές περιφέρειες στην Ευρώπη», στο διαδικτυακό τόπο: http://www.aftodioikisi.gr/perifereies/sti-dini-tis-ifesis-poies-einai-oi-9-pio-ftoxes-ellinikes-perifereies-stin-evropi, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
 «Τοπική αυτοδιοίκηση: Χαμηλή η απορρόφηση ευρωπαϊκών κονδυλίων», στο διαδικτυακό τόπο: http://www.skai.gr/news/greece/article/229886/topiki-autodioikisi-hamili-i-aporrofisi-europaikon-kondulion-/, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
Διαδικτυακός τόπος: http://el.m.wikipedia.org/wiki/Παγκοσμιοποίηση, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
Διαδικτυακός τόπος: https://www.espa.gr/el/Pages/Default.aspx, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
Διαδικτυακός τόπος: https://www.espa.gr/el/Pages/eLibrary.aspx?SType=2&PPID=1, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
Διαδικτυακός τόπος: https://www.espa.gr/el/Pages/eLibrary.aspx?SType=2&PPID=2, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
Διαδικτυακός τόπος: http://europa.eu/legislation_summaries/glossary/structural_cohesion_fund_el.htm, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
Διαδικτυακός τόπος: http://europa.eu/legislation_summaries/institutional_affairs/treaties/treaties_singleact_el.htm, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
Διαδικτυακός τόπος: http://ec.europa.eu/regional_policy/archive/funds/procf/cf_el.htm, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
Διαδικτυακός τόπος: http://europedia.moussis.eu/books/Book_2/5/12/01/02/index.tkl?lang=gr&s=1&e=10, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
Διαδικτυακός τόπος: http://eurlex.europa.eu/legalcontent/EL/ALL/?uri=CELEX:52010DC2020, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
Διαδικτυακός τόπος: http://www.google.gr/, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
Διαδικτυακός τόπος: http://www.hellaskps.gr/Details2.asp?L1=15&L2=1, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
Διαδικτυακός τόπος: http://www.mou.gr/elibrary/PA_ESPA_2014_2020.pdf, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
Διαδικτυακός τόπος: https://www.scribd.com/, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
Διαδικτυακός τόπος: http://www.todiktio.eu/pdf/espa_2014_2020.pdf, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).


[1] Στο διαδικτυακό τόπο: https://www.scribd.com/, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[2] Στο διαδικτυακό τόπο: http://europa.eu/legislation_summaries/glossary/structural_cohesion_fund_el.htm, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[3] Στο διαδικτυακό τόπο: http://europa.eu/legislation_summaries/institutional_affairs/treaties/treaties_singleact_el.htm, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[4] Στο διαδικτυακό τόπο: http://el.m.wikipedia.org/wiki/Παγκοσμιοποίηση, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[5] Στο διαδικτυακό τόπο: http://europedia.moussis.eu/books/Book_2/5/12/01/02/index.tkl?lang=gr&s=1&e=10, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[6] Στο διαδικτυακό τόπο: http://europedia.moussis.eu/books/Book_2/5/12/01/02/index.tkl?lang=gr&s=1&e=10, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[7] Στο διαδικτυακό τόπο: http://www.hellaskps.gr/Details2.asp?L1=15&L2=1, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[8] Στο διαδικτυακό τόπο: http://www.hellaskps.gr/Details2.asp?L1=15&L2=1, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[9] Στο διαδικτυακό τόπο: https://www.espa.gr/el/Pages/eLibrary.aspx?SType=2&PPID=1, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[10] Στο διαδικτυακό τόπο: https://www.espa.gr/el/Pages/eLibrary.aspx?SType=2&PPID=2, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[11] Στο διαδικτυακό τόπο: https://www.espa.gr/el/Pages/Default.aspx, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[12] Τ. Μποζανίνου, « Ο φόβος του ευρωσκεπτικισμού πλανάται πάνω από τη γηραιά ήπειρο», στο διαδικτυακό τόπο: http://www.tovima.gr/world/article/?aid=565644, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[13] «Στη δίνη της ύφεσης: Ποιες είναι οι 9 πιο φτωχές ελληνικές περιφέρειες στην Ευρώπη», στο διαδικτυακό τόπο: http://www.aftodioikisi.gr/perifereies/sti-dini-tis-ifesis-poies-einai-oi-9-pio-ftoxes-ellinikes-perifereies-stin-evropi, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[14] Στο διαδικτυακό τόπο: http://ec.europa.eu/regional_policy/archive/funds/procf/cf_el.htm, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[15]  «Τοπική αυτοδιοίκηση: Χαμηλή η απορρόφηση ευρωπαϊκών κονδυλίων», στο διαδικτυακό τόπο: http://www.skai.gr/news/greece/article/229886/topiki-autodioikisi-hamili-i-aporrofisi-europaikon-kondulion-/, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[16] Στο διαδικτυακό τόπο: http://www.google.gr/, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[17] Στο διαδικτυακό τόπο: http://www.todiktio.eu/pdf/espa_2014_2020.pdf, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[18] Στο διαδικτυακό τόπο: http://www.mou.gr/elibrary/PA_ESPA_2014_2020.pdf, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
[19] Στο διαδικτυακό τόπο: http://eurlex.europa.eu/legalcontent/EL/ALL/?uri=CELEX:52010DC2020, (ημερομηνία ανάκτησης: 19-02-2015).
Κατηγορίες:Opinion

Το αντίθετο από ότι σου λένε Vol2 (ή αλλιώς, πώς δυο μαθουσάλες κάνουν ρόμπα τη γενιά μου).

Φεβρουαρίου 23, 2015 Σχολιάστε



Γίνονται εκλογές. Το πρώτο κόμμα βγαίνει πανηγυρικά. Ο κόσμος γεμάτος προσδοκίες. Ο πρωθυπουργός ακόμη και με το ίδιο του το στυλ προσπαθεί να δείξει πως είναι κάτι διαφορετικό. Τα κανάλια τον υποστηρίζουν. Υποστηρίζουν το διαφορετικό. Αλλεπάλληλες εκπομπές, σχεδόν προσωπογραφίες των υπουργών. Στη Βουλή οι νεόκοποι υπουργοί κραδαίνουν νόμους της προηγούμενης κυβέρνησης παρουσιάζοντάς μας πόσο κακοί είναι. Ένας υπουργός που γίνεται sex symbol προκαλεί τη βραδινή αυτοικανοποίηση κάθε μεσήλικης γυναίκας με τις στιλιστικές του επιλογές. Τα κανάλια μας ενημερώνουν πόσο διαφορετικός είναι. Μας ενημερώνουν επίσης πως η νέα κυβέρνηση έρχεται να πατάξει την φοροδιαφυγή, να μειώσει τις κρατικές δαπάνες και τη διαφθορά. Τα πρωθυπουργικά αεροπλάνα βγαίνουν στο σφυρί και τα βουλευτικά αυτοκίνητα γίνονται αντικείμενο κριτικής στην κρατική σπατάλη.
Πόσοι αναγνωρίσατε την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ στη παραπάνω περιγραφή;
Όσοι το κάνατε χάσατε! Μάλλον έχετε χάσει από καιρό αλλά αδυνατείτε να το καταλάβετε.
Δεν μιλάω για την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ αλλά για την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ και του Γιώργου Παπανδρέου. Τα περισσότερα ρεπορτάζ δεν πρέπει να έχουν αλλάξει ούτε κόμμα από τότε. Και όσοι απορείτε  για τον υπουργό που αποτελούσε τότε ονείρωξη κάθε μεσήλικης σε ηλικία εμμηνόπαυσης και γύρω, θυμηθείτε τα ρεπορτάζ για τον κύριο Γερουλάνο που έπαιζαν τότε. 
2015 λοιπόν, λίγο καιρό μετά τις εκλογές. Ο ΣΥΡΙΖΑ κερδίζει τις εκλογές με σημαία την κατάργηση των μνημονίων. Μιλάει για άδικα μνημόνια που λειτούργησαν μόνο για τις τράπεζες, μιλάει για ανθρωπιστική κρίση και για μισθούς που πρέπει να αυξηθούν και για δώρα που πρέπει να επανέλθουν. Με σημαία όλα τα παραπάνω πραγματοποιούνται εκλογές τις οποίες κερδίζει και με την ψήφο των Ανεξάρτητων Ελλήνων σχηματίζει κυβέρνηση. Με πολύ ενδιαφέρον και αγωνία περιμένουν όλοι την έκβαση των διαπραγματεύσεων με την Ευρώπη. Ωπα! Κανείς δεν μίλησε, πριν τις εκλογές, για διαπραγμάτευση. Παρόλα αυτά, μέσα από κάποια θεαματικά «αν» και δήθεν «όχι» η κυβέρνηση κερδίζει έρεισμα στην κοινωνία. Ο μέσος Έλληνας νιώθει ανακούφιση. Και εθνική ανάταση. Και βγαίνει στους δρόμους να υποστηρίξει την κυβέρνηση. Μέχρι και ο γιατρός που πρόσφατα επισκέφθηκα πήγε στην συγκέντρωση στο Σύνταγμα. Εφτά στις δέκα φορές που έχω πάει σφυρίζει αδιάφορα όταν πρόκειται να κόψει απόδειξη, αλλά παρόλα αυτά θεωρεί πως δεν πάει άλλο, πως πρέπει κάτι να αλλάξει και πως όλοι πρέπει να υποστηρίξουμε τις προσπάθειες της νέας κυβέρνησης. Δεν του περνάει από το μυαλό να αλλάξει πρώτα ο ίδιος. Θέλει για την ακρίβεια ό,τι θέλουμε όλοι. Να αλλάξουν όλα, εκτός από εμάς.
Η διαπραγμάτευση τελειώνει. Ο υπουργός οικονομικών μετά από ατελείωτες πόζες και παιχνίδια με τον φακό, παραχωρεί συνέντευξη τύπου. Παρουσιάζεται η λήξη των διαπραγματεύσεων. Και μάλιστα παρουσιάζεται σαν νίκη. Νικήσαμε τον μισητό Σόιμπλε! Νικήσαμε τους Γερμανούς! Πανηγυρίστε αδέλφια. Μα στη συνέντευξη όλα αλλάζουν. Από εκεί που με τα κασκολάκια του ο υπουργός έλεγε σε μας και στα διεθνή πρακτορεία ότι η Ελλάδα δεν θέλει άλλη δόση, τα πράγματα αλλάζουν!
Με σηκωμένο γιακά μας ενημερώνει πως το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων είναι ότι το πλεόνασμα, το οποίο όπως μας είχαν υπαγορεύσει έπρεπε να είναι 3,5%, τώρα θα είναι χαμηλότερο. Μας ενημερώνει επίσης πως η Ελλάδα δεν θα προχωρήσει σε καμία μονομερή ενέργεια με δημοσιονομικό αντίκτυπο και ότι τα 11 δισεκατομμύρια ευρώ του ταμείου χρηματοπιστωτικής σταθερότητας θα παραμείνουν εκεί για την στήριξη των τραπεζών. 
Δηλαδή λίγο πολύ, ότι γινόταν μέχρι τώρα. Άσε που το σκίσιμο των μνημονίων πήγε περίπατο. Άσε που όλοι οι μνημονικοί νόμοι, με μία πράξη θα πήγαιναν  περίπατο. Καθαρά Δευτέρα λοιπόν και από την Παρασκευή οι δανειστές μας έδωσαν μια διορία 72 ωρών για να παρουσιάσουμε το προσχέδιο των μέτρων. ΔΙΟΡΙΑ. Και στο παρελθόν μας έδωσαν διορίες και τις τηρήσαμε.
Μέσα στη διορία αυτή τα κανάλια παρουσιάζουν το άσπρο μαύρο. Περιγράφουν λες και έχουμε πετύχει μια τεράστια νίκη. Ο υπουργός εξακολουθεί και γράφει στον φακό. Αυτό το σακάκι με τη κόκκινη γραμμή σίγουρα θα χρειάζεται καθαριστήριο, επειδή όμως «γράφει» καλά στο φακό σιγά μη το βγάλει.
Ξαφνικά δύο μαθουσάλες, δύο ρομαντικοί αγέραστοι, υψώνουν ανάστημα. Ο Μανώλης Γλέζος και ο Μίκης Θεοδωράκης υψώνουν ανάστημα για άλλη μια φορά. Κοντά στα ενενήντα και οι δύο έχουν πολύ πιο δυνατή καρδιά από τη γενιά μου, τη γενιά των σαραντάρηδων. Κυβερνητικοί εκπρόσωποι με ωραία παντελονάκια, με ζώνη με μεγάλη αγκράφα και γενικώς με look λες και τους έβγαλαν φωτοτυπία από το Μπρούσκο, δείχνουν πως η δική μου γενιά τελικά είναι χειρότερη, χειρότερη ακόμα και από την χειρότερη γενιά που υπήρξε ποτέ στην Ελλάδα, τη γενιά του Πολυτεχνείου. Με περισσή αναίδεια προσπαθούν να κλείσουν το θέμα εν τη γενέσει του. Μάλλον ο κύριος Γλέζος δεν είναι καλά πληροφορημένος. Δεν είναι μόνοι τους. Αριστερούληδες καλλιτέχνες μέσα στην ποιότητα, καλλιτέχνες που αν δεν ήταν η κρατική ΕΡΤ να προωθήσει τα σκουπίδια τους δεν θα ήταν τίποτα, τρέχουν με σπουδή να υποστηρίξουν την κυβέρνηση. Με έναν τρόπο πιο κιτς και από τις ταινίες τους, από εκεί που ο Γλέζος ήταν η σημαία τους, του ζητούν να σταματήσει να έχει άποψη.
Αυτοί είμαστε όμως και τέτοιες κυβερνήσεις μας αξίζουν. Το απόγευμα όλοι τρέχανε να υποστηρίζουν την κυβέρνηση, αλλά το πρωί σήκωναν τις καταθέσεις τους. Η Τρόικα δεν θα λέγεται Τρόικα πια αλλά Θεσμοί, η κυβέρνηση δεν δέχεται πια οδηγίες με  email αλλά από το twitter. Τελικά όλα στην Ελλάδα είναι θέμα αισθητικής. Αντί για τους άκομψους υπουργούς, τους άνευρους, έχουμε υπουργούς επιπέδου Μπρούσκου και Δικαίωσης. Τουλάχιστον αν είναι να καταστρεφόμαστε ας το κάνουμε με στυλ.
Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από όλες τις προηγούμενες κυβερνήσεις. Κρίμα γιατί η γενιά μου έπρεπε να έχει περισσότερη μπέσα. Αν και από παλιά φαινόταν πως δεν είχε. Διαπλοκή λοιπόν, πολιτική διαπλοκή και συναλλαγή. Λίγες μέρες μετά τις εκλογές η κυβέρνηση συνδιαλέγεται στο εξωτερικό και στο εσωτερικό. Πρέπει να επιλέξει πρόσωπο για Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Εκ προοιμίου είναι σίγουρο ότι θα επιλέξει Πρόεδρο από το αντίπαλο κόμμα. Από εκεί που έλεγε ότι ως κόμμα είναι έτοιμο να συνεργαστεί μόνο με όποιον δεν υποστήριξε τα μνημόνια, για Πρόεδρο είναι όλοι σίγουροι πως θα επιλέξει από το χώρο της Νέας Δημοκρατίας. Βοά ο κόσμος ότι θα προτείνει τον κύριο Αβραμόπουλο. Πόρτα όμως από τον κύριο Γιούνκερ. Αν ο κύριος Αβραμόπουλος που είναι επίτροπος αποσυρθεί από τα καθήκοντα του, τότε στο κολλέγιο των επιτρόπων της Ευρώπης υπάρχει κίνδυνος να τοποθετηθεί αριστερός επίτροπος. Η κυβέρνηση υποκύπτει. Δεν θα είναι ο κύριος Αβραμόπουλος υποψήφιος Πρόεδρος. Την αμέσως επόμενη μέρα ο κύριος Γιούνκερ έχει τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρωθυπουργό. Και την αμέσως επόμενη ο κύριος Γιούνκερ παρέχει πατρική και παρηγορητική υποστήριξη στην Ελλάδα. Υποψήφιος θα είναι ο κύριος Προκόπης Παυλόπουλος. Αυτός που έβλεπε τα ποτήρια να φεύγουν στην εκπομπή του κυρίου Παπαδάκη. Αυτός που έλεγε από τις προ-προηγούμενες εκλογές ότι θα αποσυρθεί. Αυτός που σε κάθε ψηφοφορία για μνημόνια έλεγε «ναι σε όλα» παρά τα ψέματα που λένε τα εγκυρότατα δελτία ειδήσεων. Ακόμα και η κυρία Κωνσταντοπούλου πλέκει το εγκώμιου του κυρίου Παυλόπουλου. Τι άλλο θα δούμε πια;
Θα δούμε πολλά. Γιατί για αυτά είμαστε άξιοι. Μάλιστα οι περί το ΣΥΡΙΖΑ, προκειμένου να δικαιολογήσουν τη μετατροπή του άσπρου σε μαύρο, επικαλούνται και ρητά.
«Η πολιτική είναι η τέχνη του εφικτού» μας θυμίζουν και εννοούν ότι το εφικτό είναι να σώσουμε για άλλη μια φορά τις τράπεζες.
Υπάρχει όμως και ένα ρητό που λέει ότι «οι λαοί είναι άξιοι για αυτούς που τους κυβερνούν», αλλά προς το παρόν το ξεχνάμε.
Αύριο λοιπόν, όταν θα δεις τον υπουργό οικονομικών με το φουλαράκι του να απαγγέλει τη δέσμη μέτρων που θα παραδώσει εντός της διορίας που του έδωσαν οι θεσμοί, να αναλογιστείς πόσο διαφορετικά είναι αυτά σε σχέση με αυτά που άκουγες πριν λίγο καιρό από την προηγούμενη συγκυβέρνηση. Και φυσικά, αν τα δεχτούν οι θεσμοί. Και αν δεν αργήσουμε κανένα λεπτό και λήξει η διορία που μας έδωσαν.
Κατηγορίες:Opinion